ارزیابی کاربردپذیری کتابخانه های دیجیتالی در دانشگاه های دولتی شهر تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه علامه طباطبایی

2 استادیار پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران

3 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی، کتابخانه مرکزی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف کاربردپذیری کتابخانه ­های دیجیتالی دانشگاه­های دولتی شهر تهران، دانشگاه­های شریف، امیرکبیر و تهران،انجام شد. این پژوهش، پیمایشی از نوع ارزیابی بود و برای بررسی وضعیت معیارهای کاربردپذیری کتابخانه های دیجیتالی دانشگاه های دولتی شهر تهران شامل معیارهای کاوش، راهبری، چارچوب فرم­ها، وضوح و قابلیت مرور، بهینه سازی، راهنما، کاربرد پنجره ها و سرعت و خطا در جامعه مورد پژوهش از یک پرسشنامه شامل 36 سوال استفاده شده است. جامعه پژوهش شامل 124800 نفر از دانشجویان مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری سه دانشگاه دولتی شهر تهران به ترتیب تهران، صنعتی امیرکبیر و صنعتی شریف  بود که از بین آنها 387 نفر به روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای به عنوان نمونه انتخاب شده­اند. برای تجزیه و تحلیل یافته­ها از نرم افزار SPSS و آزمون های t مستقل و ANOVA استفاده شده است. یافته­ها نشان می­دهد که از نظر معیارهای کاربردپذیری، کتابخانه­های دیجیتالی مربوط به این سه دانشگاه در وضعیت نسبتا مطلوبی قرار دارند و به طور کلی بین وضعیت کتابخانه­های دیجیتالی در معیارهای کاربردپذیری تفاوت معنی­داری وجود ندارد. نتیجه حاصل از بررسی نشان می­دهد که توجه به کاربردپذیری در طراحی کتابخانه دیجیتالی باعث ایجاد میل و رغبت بیش‌تر در کاربر برای مراجعه مکرر به این نوع کتابخانه می‌شود و موجبات تحقق اهداف سازمان مادر را فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Usability of Digital Libraries in Governmental Universities of Tehran

نویسندگان [English]

  • Ali Jalali Dizajji 1
  • Mehdi Alipour Hafezi 2
  • Hossein adabi firozjah 3
1 Assistance Professor Department of Knowledge and Information Science Allameh Tabatabai University
2 Assistant Professor of Iranian Research for Information Science and Technology (IRANDOC)
3 Master of Knowledge and Information Science, Central of Library Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

Purpose: The aim of this studies evaluating the usability of digital libraries in governmental universities at Tehran.
Methodology: Evaluative Survey methodology was used for the survey applying measures of search, navigation, forms layout, contrast and scan ability, optimization (size & print), help, usage of windows and speed and errors through a questionnaire containing 36 questions. The research population included 124,800 undergraduate, Master and PhD students, from three governmental universities of Tehran, Sanati Sharif and Sanati Amirkabir. Stratified random sampling method was applied to select 378 students as a sample. For data analysis, SPSS software was used along with descriptive techniques as well as independent test and ANOVA where needed.
Findings: The findings indicated that the criteria relating to the usability of digital libraries in the three Tehran universities evaluated to be in relatively good condition and there is no significant difference between the digital libraries for the usability criteria.
Conclution: Survey results show that these libraries should be improved by managers, librarians, and experts for a user-friendly system, thereby improving the quality of related universities digital libraries.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Evaluation
  • Usability
  • Digital Library
  • Governmental Universities
  • Tehran (city)
  • University of Sanati Sharif
  • University of Amir Kabir
  • University of Tehran

امان­الهی نیک، حمید؛ و علیپورحافظی، مهدی؛ و مطلبی، داریوش. (1393). ارزیابی کتابخانه­های دیجیتالی مؤسسات پژوهشی بر اساس پروتکل دیجی کوآل. مطالعات ملی کتابداری و سازمان‌دهی اطلاعات، 25(3)، 25–43.

امین­پور، فرزانه. (1385). مقدمه‌ای بر کتابخانه‌های دیجیتال. فصلنامه کتاب، 66(12)، 241-250.

دهقان‌ ابراهیمی، ملیکا. (1388). سنجش قابلیت استفاده وب‌سایت‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی در ایران با روش وب‌سنجی و ارائه الگوی مناسب. پایان‌نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشگاه الزهرا.

حریری، نجلا؛ و نوروزی، یعقوب. (1388). تعیین معیارهای ارزیابی رابط کاربر کتابخانه‌های دیجیتال: رویکرد متن­پژوهانه. فصلنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، 12(3)، 10-21.

نادی راوندی، سمیه؛ و حاجی زین‌العابدینی، محسن. (1388). شاخص‌های طراحی و ارزیابی کتابخانه‌های دیجیتال. مدیریت سلامت، 38(12)، 37-48.

نوکاریزی، محسن و و عابدینی، طیبه. (1388). ارزشیابی کاربردپذیری وب‌سایت کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از دید کاربران. پژوهشنامه کتابداری و اطلاع­رسانی، 2(1)، 153-174.

نوروزی، یعقوب. (1383). شاخص‌های ارزیابی کتابخانه‌های دیجیتال. فصلنامه اطلاع‌شناسی، 1(3)، 75- 91.

نوروزی، یعقوب. (1389). تحلیلی بر کاربرمداری رابط کاربر در صفحات وب فارسی کتابخانه‌های دیجیتالی ایران و ارائه الگوی پیشنهادی. فصلنامه علوم و فناوری اطلاعات، 16(8)، 64-79.

Carlo Bertot, J., Snead, J. T., Jaeger, P. T., & McClure, C. R. (2006). Functionality, usability, and accessibility: Iterative user-centered evaluation strategies for digital libraries. Performance Measurement and Metrics, 7(1), 17-28.

Borgman, C. L., Gilliland-Swetland, A. J., Leazer, G. H., Mayer, R., Gwynn, D., Gazan, R., & Mautone, P. (2000). Evaluating digital libraries for teaching and learning in undergraduate education: a case study of the Alexandria Digital Earth Prototype (ADEPT). Library Trends, 49 (2), special issue: Assessing Digital Library Services, 228- 250.

Chowdhury, G. G., & Chowdhury, S. (1999). Digital library research: major issues and trends. Journal of documentation, 55(4), 409-448.

Chowdhury, S., Landoni, M., & Gibb, F. (2006). Usability and impact of digital libraries: a review. Online information review, 30(6), 656-680.

Lamount, M. (2014). Digital library assessment through multiple measures. Information Technology and Libraries, 14 (9), 137-146.

Mustafa, S. H., & Al-Zoua’bi, L. F. (2008). Usability of the Academic Websites of Jordan's Universities an Evaluation Study. The Electronic Library, 15(8), 68-79.

Quijano-Solís, Á., & Novelo-Peña, R. (2005). Evaluating a monolingual multinational digital library by using usability: An exploratory approach from a developing country. The International Information & Library Review, 37(4), 329-336.

Saracevic, T. (2004). Evaluation of digital libraries: an overview, Retrieved 25 Sep, 2002. From www.scils.rutgers.edu/~tefko/DL- evaluation- Delos.pdf.

Thong, J. Y., Hong, W., & Tam, K. Y. (2002). Understanding user acceptance of digital libraries: what are the roles of interface characteristics, organizational context, and individual differences?. International journal of human-computer studies, 57(3), 215-242. Retrieved 9 dec, 2009. From: http://www.idealibrary.com

Tsakonas, G. (2005). Analyzing and evaluating usefulness and usability in electronic information services. Journal of Information Science, 32(5), 400- 419.

Tsakonas, G., & Papatheodorou, C. (2008). Exploring usefulness and usability in the evaluation of open access digital libraries. Information processing & management, 44(3), 1234-1250.