فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده هدف پژوهش حاضر تعیین رابطه ساختاری بین جو تیمی، رهبری توانمندساز و نگرش نسبت به تسهیم دانش با رفتار تسهیم دانش بود. رو ش پژوهش همبستگی و جامعه آماری آن را کلیه دبیران زن شاغل در دوره پیش‌دانشگاهی دبیرستان‌های دخترانه نواحی شش‌گانه آموزش‌وپرورش شهر اصفهان تشکیل می‌دادند که بر اساس جدول کرجسی و مورگان (1970) 189 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه­ای از بین آن‌ها انتخاب شدند. به‌منظور گرداوری داده‌ها از پرسشنامه‌های جو گروهی باک و همکاران (2005)، رهبری توانمندساز آرنولد و همکاران (2000)، رفتار تسهیم دانش هسو و همکاران (2007) و نگرش نسبت به تسهیم دانش باک و همکاران (2005) استفاده گردید. تجزیه‌وتحلیل داده ‏ها با استفاده از بسته نرم‌افزار آماری در علوم اجتماعی نسخه 22 و نرم‌افزار حداقل مربعات جزئی (smartPLS) انجام شد. یافته‌ها نشان داد که جو گروهی بر رفتار تسهیم دانش به‌طور مستقیم اثر دارد ولی به‌طور غیرمستقیم و به‌واسطه نگرش به تسهیم دانش بر تسهیم دانش تأثیر نداشت. همچنین رهبری توانمند ساز به‌طور مستقیم بر رفتار تسهیم دانش تأثیر داشت ولی به‌واسطه نگرش به تسهیم دانش بر رفتار تسهیم دانش اثر نداشت، هرچند رهبری توانمندساز بر نگرش به تسهیم دانش اثر مستقیم داشت (001/0>P). بعلاوه مدل ساختاری روابط بین جو تیمی، رهبری توانمندساز و نگرش نسبت به تسهیم دانش به‌عنوان پیشایند بر رفتار تسهیم دانش از پایایی ترکیبی بالایی برخوردار بود.

چکیده هدف اصلی نوشتار حاضر بررسی و تحلیل محتوای علمی مقاله‌های رشته مدیریت دولتی در نشریه‌های منتخب این رشته در ایران بوده است. منظور از نشریه‌های منتخب رشته مدیریت دولتی، نشریه‌های علمی – پژوهشی بود که رسالت توسعه دانش مدیریت دولتی کشور را بر عهده‌دارند که در نوشتار حاضر شامل نشریه مدیریت دولتی دانشگاه تهران، نشریه چشم‌انداز مدیریت دولتی دانشگاه شهید بهشتی و نشریه مدیریت سازمان‌های دولتی دانشگاه پیام نور بودند. در پژوهش حاضر از روش تحلیل محتوا استفاده شده است و جامعه آماری مطالعه حاضر را 656 مقاله منتشرشده در نشریه‌های منتخب بین سال‌های 1390 تا 1397 تشکیل داد و از این‌رو از سرشماری استفاده شده است. با توجه به ماهیت سیاسی رشته مدیریت دولتی، یافته اصلی نوشتار حاضر نیز بیانگر آن بود که نشریه‌های منتخب جهت احصاء مسائل فراروی سازمان‌های دولتی و کمک به بهبود عملکرد نظام اداری کشور، باید رویکرد سیاسی را در تولید مقاله‌ها موردتوجه قرار دهند و از طرفی دیگر یافته‌های پژوهش نشان داد که مقاله‌های تولیدشده در نشریه‌های منتخب به موضوع‌هایی نظیر مدیریت توسعه، مدیریت تطبیقی، اخلاق و شهروندمداری در نظام‌های اداری، کمترین توجه را نشان داده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان داد که اکثر مقاله‌ها دارای هدف کاربردی بوده و جهت تحلیل داده‌ها بیشتر از روش‌های آماری بهره گرفته‌اند، ضمن این‌که اکثر مقاله‌ها دارای رویکرد اثبات‌گرا بوده‌اند.

چکیده این پژوهش با هدف بررسی مقوله‌های خاص مدارک و همچنین بررسی کاربرد پرسش‌های پنج‌گانه WH برای دستیابی به طرح و روشی برای طبقه‌بندی پایان‌نامه‌ها انجام‌ شده است. به این منظور از عناصر کتاب‌شناختی و فراداده‌ای که در سازمان‌دهی پایان‌نامه‌ها بکار می‌روند به‌عنوان مقوله‌هایی برای پاسخ به پرسش‌های WH استفاده کرده است. در این پژوهش مرور طبقه‌بندی‌‌های موجود به روش سندی و کتابخانه‌ای صورت گرفته است و بررسی مقوله‌های موردنظر برای طبقه‌بندی پایان‌نامه‌ها و مطابقت آن‌ها با عناصر فراداده‌ای و کتاب‌شناختی نیز از طریق پیمایش تطبیقی انجام‌ شده است. مرور طرح‌های طبقه‌بندی مدارک نشان داد که بسیاری از کتابداران برای سازمان‌دهی مجموعه‌هایشان دست به ارائه طرح‌های جدیدی زده‌اند. نمونه این طرح‌ها برای انواع قالب‌های منابع اطلاعاتی ازجمله منابع موسیقایی، منابع آرشیوی، اشیای موزه‌ای و هنری، نقشه‌ها، منابع ثبت اختراع، پیایندها و امثال آن ارائه‌ شده است. هم‌چنین طرح‌های متنوعی با توجه به ژانر و حوزه‌های موضوعی مختلف ارائه‌ شده است که حوزه‌های ادبیات و انواع داستان و قوانین ازجمله آن است. بر اساس یافته‌های پژوهش در خصوص طبقه‌بندی پایان‌نامه‌ها، 9 مقوله برای پاسخ به پرسش «چه کسی؟»، 7 مقوله برای پاسخ به پرسش «چه چیزی؟» و برای پاسخ به هرکدام از پرسش‌های «کجا؟»، «چه زمانی؟» و «چرا؟» 2 مقوله تعیین شد که جمعاً 22 مقوله برای پاسخ به پرسش‌های پنج‌گانه WH حاصل شده است. مقوله‌ها با عناصر فراداده‌ای و کتاب‌شناختی در بلوک‌ها و نواحی توصیف مقایسه شدند. بلوک‌ها و فیلدهای یونی‌مارکی مورداستفاده برای طبقه‌بندی پایان‌نامه‌ها شامل: 32 فیلد در ۴ بلوک اطلاعات توصیفی، یادداشت‌ها، تجزیه‌و‌تحلیل موضوعی و مسئولیت معنوی اثر هستند که برای پاسخ به هر پرسش با توجه به مقوله موردنظر کاربرد دارند. یافته‌های پژوهش نشان داد که با وجود رده‌بندی‌های مرسوم مدارک در کتابخانه‌ها، کتابداران ایجاد طرح‌های جدید را برای انواع قالب‌ها و همچنین حوزه‌های موضوعی و ژانرها لازم دانسته‌اند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از بررسی طرح طبقه‌بندی پایان‌نامه‌ها با تأکید بر پرسش‌های پنج‌گانه WH، عناصر کتاب‌شناختی و فراداده‌ای که در سازمان‌دهی پایان‌نامه‌ها نقش مهمی ایفا می‌کنند می‌توانند به این پرسش‌ها پاسخ دهند و به‌عنوان مقوله‌های طبقه‌بندی پایان‌نامه‌ها مطرح شوند و با این رویکرد، پایان‌‌نامه‌ها در مرحله سازمان‌دهی و ورود اطلاعات در نرم‌افزار، طبقه‌بندی‌شده و در دسترس کتابداران و کاربران قرار می‌گیرند.

چکیده برای نظریه تعاریف گوناگونی در متون ارائه شده است که با رویکرد کتاب­شناختی و تحلیل محتوا قابل‌دسترسی هستند. این گوناگونی در کلیدواژه­ هایی که در تعاریف وجود دارند قابل‌مشاهده است. در این مقاله تعاریف موجود از نظریه در متون استخراج و با استفاده از روش تحلیل محتوای آن تعاریف، واژگان اصلی و مترادف­ و بسامد هرکدام محاسبه شد. تحلیل محتوای 125 تعریف منجر به شناسایی 9 واژه­ی اصلی و 67 واژه­ی مترادف شد. واژگان اصلی یافت شده در این تحلیل محتوا عبارت‌اند از: مفهوم، تبیین، رابطه، پدیده، مجموعه، فرضیه، نظام­ مند، پیش ­بینی و روش. درنهایت، با رویکرد کتاب­شناختی تعریف بازنگری شده ­ای از نظریه ارائه شد که نمایانگر مفهوم آن و واژگان اصلی دربرگیرنده­ ی این مفهوم در متون است. به‌طورکلی در تعریفی که در این پژوهش از نظریه ارائه شده است به رویکرد کتابشناختی و تجربی­ گرایانه توجه شده است و به وجوه توصیف، تبیین، پیش ­بینی و کنترل به‌صورت فرایندی و در یک حالت سطح ­بندی در تعریف نظریه با استفاده از واژگان کلیدی توجه شده است.

چکیده هدف پژوهش حاضر شناسایی چالش‌ها و راهکارهای جذب بزرگ‌سالان نوسواد به کتابخانه­های عمومی از دیدگاه کتابداران بود. این پژوهش کیفی از نوع مطالعه موردی اکتشافی بود. جامعه موردبررسی، کتابداران عمومی و نمونه موردمطالعه شامل 14 کتابدار شاغل در کتابخانه­های عمومی شهرستان آذرشهر بود. داده­ها به شیوه نمونه‌گیری هدفمند با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری شده است. َجهت تجزیه‌وتحلیل داده­ها از شیوه کدگذاری گلاسر و استراوس استفاده شده است. بر اساس یافته­ها، مهم‌ترین چالش‌ها بر سر راه جذب نوسوادان به کتابخانه­های عمومی، مواردی از قبیل چالش‌های اجتماعی، چالش‌های فردی، چالش‌های مادی و فیزیکی، چالش‌های انتشاراتی و چالش‌های سازمانی می­باشند. راهکارهای ارائه شده توسط شرکت‌کنندگان این پژوهش، جهت رفع چالش‌های فوق نیز در چهار مقوله اصلی تبلیغات فرهنگی، ایجاد تسهیلات و امکانات در کتابخانه­ها برای نوسوادان، حمایت­های بیشتر کتابخانه از بخش نوسوادان و همکاری و هماهنگی سازمان‌ها جهت حمایت از بخش نوسوادان کتابخانه­های عمومی طبقه بندی شده‌اند. بکار گیری راهکارهای پیشنهادشده در این پژوهش توسط کتابخانه‌های عمومی می‌تواند باعث جذب بیشتر بزرگ‌سالان نوسواد به کتابخانه‌های عمومی شود.

چکیده یکی از روش‌های تحلیل اطلاعات، روش هرمنوتیک است. این روش یکی از روش‌های تفسیر متون است. هدف از پژوهش حاضر، بازاندیشی روش هرمنوتیک در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی با تأکید بر دیدگاه گادامر و ارائه فرایند تحلیل با روش هرمنوتیک عینی در این حوزه بوده است. پژوهش حاضر از نوع مروری استدلالی–انتقادی بود که در آن از روش‌های اسنادی و کتابخانه‌ای برای گردآوری اطلاعات استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد که می‌توان روش هرمنوتیک را به‌عنوان یکی از روش‌های تحلیل پژوهش کیفی در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی بکار گرفت. آنچه بین این حوزه با هرمنوتیک وجه مشترک دارد، همان تفسیر متن است که در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی منظور از متن، اطلاعات و یا هر پدیده‌ای که با اطلاعات سروکار دارد، بود. همچنین در نظام‌های بازیابی اطلاعات، ورود اطلاعات با پیش‌فهم امکان‌پذیر بوده و رفتارهای بازیابی توسط جستجوگر همانند متن در نظر گرفته می‌شود. نتایج نشان داد هرمنوتیک می‌تواند به‌عنوان یک روش کیفی در حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی در تولید دانش جدید مورداستفاده قرار گیرد. کاربرد هرمنوتیک در حوزه بازیابی اطلاعات به‌عنوان یک روش، ورود اطلاعات و رفتارهای فرد، متن و معنا در نظر گرفته می‌‌شود و ارزیابی آن نیز بر اساس پیش‌فرض‌هایی استوار است. همچنین مراحل هرمنوتیکی در قالب کلمه یا جمله به واحدهای معنایی تبدیل می‌شود و تفسیرها بر اساس این قالب‌های معنایی صورت خواهد گرفت و اشتراک واحدهای معنایی و ادغام آن‌ها منجر به تفسیر یا بازتولید متن خواهد شد.