نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مژگان خوشنام ¹
• زینب جوزی ²

¹ استادیار، گروه پژوهشی مطالعات نظری علم، فناوری و نوآوری، مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.

² گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

توجه به همکاری‌های علمی بویژه همکاری‌های علمی بین رشته ای سال‌هاست که مورد توجه و تاکید قرار گرفته است. جامعه ایران نیز از این امر مستثنی نبوده و در بروندادهای پژوهشی به ضرورت این‌گونه مطالعات بارها اشاره شده است. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی الگوی همکاری علمی پژوهشگران و میزان تعاملات بین رشته‌ای آن‌ها است. پژوهش علم‌سنجی حاضر از دسته مطالعات کاربردی بوده و جامعه آماری پژوهش شامل 4014 مقاله در سال‌های 1402 و 1403 (2022 و 2023) می‌باشد که در پنجاه و هفت نشریه در حوزه‌های علوم انسانی، هنر و معماری، فنی و مهندسی، علوم پایه، دامپزشکی و کشاورزی در نشریات ایرانی با بیشترین امتیاز از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری منتشر شده‌اند. ابزار تجزیه و تحلیل داده‌ها نرم‌افزار اکسل و راور ماتریس و وی.اُ.اس ویور است. یافته‌ها نشان داد که شبکه هم‌نویسندگی در شش حوزه موضوعی براساس گروه‌های اصلی کوچک و همکاری‌های درون‌رشته‌ای بیشتر شکل گرفته است و تعداد کمی از نویسندگان به‌عنوان محور اصلی تولید علم عمل می‌کنند. علاوه بر این، الگوی تعداد نویسندگان و سطح همکاری بین‌رشته‌ای تحت تأثیر ماهیت رشته‌ها قرار دارد. بیشترین سطح تعامل بین رشته‌های علوم پایه، فنی مهندسی و کشاورزی مشاهده شد. ساختار همکاری‌های علمی در ایران به‌اندازه کافی متنوع یا گسترده نیست. همکاری‌های بین‌رشته‌ای سهم کمی دارند، در حالی که در سطح جهانی، این همکاری‌ها رو به افزایش است. برای ارتقای همکاری‌های بین رشته‌ای و بین دانشگاهی، بهبود زیرساخت‌های ارتباطات علمی، تقویت شبکه‌های تحقیقاتی پایدار و حمایت از سیاست‌ها ضروری است.

کلیدواژه‌ها

• ارتباطات علمی
• پژوهشگران
• علم‌سنجی
• همکاری بین‌رشته‌ای
• همکاری علمی

موضوعات

• نظریه‌های اطلاعات و دانش

عنوان مقاله [English]

Analysis of researchers' scientific collaboration patterns with an emphasis on interdisciplinary interactions

نویسندگان [English]

• Mojgan khoshnam ¹
• Zeinab Jozi ²

¹ Department of Theoretical Studies of Science, Technology and Innovation, National Research Institute for Science Policy (NRISP), Tehran, Iran. E-mail:

² Department of Information Science and Knowledge Studies, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

چکیده [English]

Attention to scientific collaborations, especially interdisciplinary collaborations, has been emphasized for many years. Iranian society is no exception to this, and the necessity of such studies has been repeatedly mentioned in research outputs. Therefore, the aim of this study is to examine the pattern of scientific cooperation between researchers and the extent of their interdisciplinary interactions. This scientometrics study is applied in nature. The statistical population ‌ including 4014 of articles published in 2022 and 2023 in fifty-seven publications in various fields such as humanities, art and architecture, technology and engineering, basic sciences, veterinary medicine, and agriculture in Iranian publications with the highest score from the Ministry of Science, Research, and Technology. Data analysis was conducted using Excel, Ravar Matrix, and VOS Viewer software. The findings revealed that the co-authorship network in six subject areas is formed based on small core groups and is dominated by interdisciplinary collaborations, with a small number of authors serving as the main axis of science production. Additionally, the pattern of the number of authors and the level of interdisciplinary collaboration is influenced by the nature of the disciplines. The highest level of interaction was observed between the disciplines of basic sciences, technology, engineering, and agriculture. The structure of scientific collaborations in Iran is not sufficiently diverse or extensive, with interdisciplinary collaborations having a small share, while globally, these collaborations are increasing. To promote interdisciplinary and inter-university collaborations, it is necessary to improve the infrastructure of scientific communication, strengthen sustainable research networks, and support policies.

کلیدواژه‌ها [English]

• Scientific collaboration
• authors
• scientific communication
• interdisciplinary collaboration
• scientometrics