فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده در اقتصاد دیجیتال، داده‌ها به عنوان دارایی‌های استراتژیک در خلق ارزش اقتصادی نقش حیاتی دارند. این پژوهش با هدف تحلیل نظام‌مند ادبیات موجود برای شناسایی و طبقه‌بندی چارچوب‌ها و مدل‌های ارزش‌گذاری داده در خدمات اطلاعاتی و تبیین رابطه آنها با بهای تمام‌شده در صنایع مختلف، با به‌کارگیری دستورالعمل PRISMA انجام شد. مطالعه حاضر از نوع نظری-تحلیلی و با روش کتابخانه‌ای-اسنادی به رشته تحریر درآمده است. از ۱۳۸ مطالعه شناسایی‌شده در پایگاه‌های علمی معتبر (۲۰۰۸-۲۰۲۵)، پس از اعمال فرآیند غربالگری، ۲۴ مقاله واجد شرایط برای استخراج و تحلیل یافته‌ها انتخاب شدند. یافته‌ها در پاسخ به سه سوال کلیدی، سه بعد اساسی ارزش‌گذاری داده را نشان می‌دهند: (۱) مالی (هزینه تولید و مبادله)، (۲) محتوایی (کیفیت و آنتروپی داده) و (۳) کاربردی (سودمندی عملیاتی). در میان مدل‌های بررسی‌شده، مدل‌های ترکیبی و مبتنی بر هوش مصنوعی به دلیل انعطاف‌پذیری و قابلیت یادگیری، عملکرد برتری در تحلیل چندبعدی ارزش داده‌ها داشتند. بیش از ۷۵٪ مطالعات رابطه مثبت بین ارزش داده و هزینه خدمات اطلاعاتی را تأیید کردند. اگرچه روش‌های اندازه‌گیری (به‌ویژه در محاسبه آنتروپی) متنوع هستند، کیفیت داده تأثیر معناداری بر ارزش آن دارد. چارچوب پیشنهادی متشکل از این سه بعد، می‌تواند مبنایی برای توسعه مدل‌های ارزش‌گذاری در خدمات اطلاعاتی قرار گیرد. ناهمگونی موجود در روش‌ها، نیاز به توسعه مدل‌های غیرخطی و مطالعات تجربی آینده را برجسته می‌سازد. الگوهای شناسایی‌شده، پایه‌ای برای طراحی مدل‌های ارزش‌گذاری در صنایع خاص و کلان اقتصادی هستند.

چکیده هدف: بررسی این پژوهش بررسی وضعیت ارائه خدمات در مجموعه کتابخانه‌های دانشگاه شهید چمران اعم از کتابخانه‌های دانشکده‌ها و کتابخانه مرکزی بود. روش: روش مورداستفاده در این پژوهش پیمایشی بود که با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته بر مبنای استانداردهای کتابخانه‌های دانشگاهی بود. یافته‌ها:  نتایج این بررسی نشان داد که درمجموع، خدماتی که در این کتابخانه‌ها ارائه می‌شوند ضمن محدود بودن، از استانداردهای موجود مرتبط نیز فاصله دارد. نتیجه‌گیری: ازآنجاکه بررسی‌ها حاکی از فاصله قابل‌توجه کتابخانه‌های موردبررسی با استانداردهای مربوطه در این حوزه بود. در جامعه موردبررسی، خدماتی که در کتابخانه‌ها ارائه می‌شود، عمدتاً قالب سنتی داشته و کمتر از رنگ و بوی تحولات نوین برخوردار است. آن دسته از خدماتی که به‌ویژه دارای روح کاربر مداری بوده و حضور آن‌ها در کتابخانه می­تواند جلوه‌ای از ترقی در خدمات باشد، مانند امانت بین‌کتابخانه‌ای و خدمات اطلاع‌رسانی، یا در کتابخانه‌های موردبررسی ارائه نمی‌شوند و یا اینکه به‌طور ناقص و غیر کارآمدی ارائه می‌شوند. درمجموع در این کتابخانه‌ها شرایطی حاکم است که از یک شرایط مطلوب و مترقی فاصله بسیاری دارد. مقایسه تک‌تک خدمات موردنظر در این بررسی با استانداردهای کتابخانه‌های دانشگاهی نشان داد که تقریباً هیچ‌یک از خدمات ارائه‌شده در این کتابخانه‌ها برابر با استاندارد نیست و جامعه خدمت گیرنده از دریافت خدمات استاندارد در این کتابخانه بهره‌مند نیست. نتایج پژوهش حاضر همانند تمام پژوهش‌های بررسی‌شده در پیشینه نشان از عدم انطباق خواسته‌ها و انتظارات کاربران با خدمات تعریف‌شده و قابل‌ارائه می‌دهد.