فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده هدف اصلی پژوهش شناسایی وضعیت موجود مجموعه منابع دیجیتالی کتابخانه‌های دیجیتالی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران و ارائه راهکار جهت بهبود وضعیت آن‌ها است. در این راستا منابع دیجیتالی کتابخانه‌های دیجیتالی ازنظر تنوع قالب‌ها، فرمت‌ها، به‌روز بودن منابع اطلاعاتی و حوزه‌های موضوعی منابع اطلاعاتی مطالعه شد و همچنین نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای مجموعه منابع دیجیتالی جامعه موردنظر شناسایی شد. پژوهش بر اساس معیار هدف در گروه پژوهش‌های کاربردی و معیار زمان گردآوری داده‌ها در گروه پژوهش‌های پیمایشی، بر اساس معیار ماهیت داده‌ها و مبنای پژوهش یک پژوهش کمی و معیار خصوصیات موضوع یا مسئله‌پژوهش یک پژوهش همبستگی یا همخوانی، بر اساس معیار انواع پژوهش بر اساس نوع داده پژوهشی با داده‌های دست‌اول و روش جمع‌آوری اطلاعات یک پژوهش میدانی با استفاده از تکنیک سیاهه وارسی و بر اساس معیار میزان ژرفایی یک پژوهش پهنانگر است. جامعه آماری، کلیه کتابخانه‌های دیجیتالی دانشگاه‌های دولتی سطح شهر تهران است. برای تدوین راهکارها و آگاهی از شرایط و تحلیل و ارزیابی وضعیت جامعه موردبررسی از ابزار سوات استفاده شده است و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز از نرم‌افزار آماری اس. پی. اس. اس و نرم‌افزار صفحه گسترده استفاده شده است. توزیع فراوانی نوع کتابخانه حاکی از آن است که 15 کتابخانه معادل 78.9 درصد دارای وابستگی سازمانی وزارت علوم و تحقیقات و فناوری و 4 کتابخانه معادل 21.1 درصد دارای وابستگی سازمانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بوده‌اند. توزیع فراوانی قدمت کتابخانه در این پژوهش حاکی از آن است که 6 مورد از کتابخانه‌ها معادل 31.6 درصد تازه‌تأسیس هستند. 50 درصد از کتابخانه‌ها نوع قالب مورداستفاده در منابع اطلاعاتی خود را متن گزارش نموده‌اند. 25.4 درصد از کتابخانه‌ها نوع منبع دیجیتالی موجود خود را کتاب الکترونیکی گزارش نموده‌اند. تمام کتابخانه‌ها نیز فرمت منبع دیجیتالی خود را پی. دی. اف گزارش نموده‌اند. نتایج بررسی وضعیت مجموعه منابع دیجیتالی کتابخانه‌های دیجیتالی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران نشان داد؛ که در حال حاضر دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بیشتر شبیه به کتابخانه الکترونیکی هستند و تا تبدیل‌شدن به کتابخانه دیجیتالی فاصله زیادی دارند.

چکیده پژوهش حاضر با هدف کاربردپذیری کتابخانه ­های دیجیتالی دانشگاه­های دولتی شهر تهران، دانشگاه­های شریف، امیرکبیر و تهران،انجام شد. این پژوهش، پیمایشی از نوع ارزیابی بود و برای بررسی وضعیت معیارهای کاربردپذیری کتابخانه های دیجیتالی دانشگاه های دولتی شهر تهران شامل معیارهای کاوش، راهبری، چارچوب فرم­ها، وضوح و قابلیت مرور، بهینه سازی، راهنما، کاربرد پنجره ها و سرعت و خطا در جامعه مورد پژوهش از یک پرسشنامه شامل 36 سوال استفاده شده است. جامعه پژوهش شامل 124800 نفر از دانشجویان مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری سه دانشگاه دولتی شهر تهران به ترتیب تهران، صنعتی امیرکبیر و صنعتی شریف  بود که از بین آنها 387 نفر به روش نمونه­گیری تصادفی طبقه­ای به عنوان نمونه انتخاب شده­اند. برای تجزیه و تحلیل یافته­ها از نرم افزار SPSS و آزمون های t مستقل و ANOVA استفاده شده است. یافته­ها نشان می­دهد که از نظر معیارهای کاربردپذیری، کتابخانه­های دیجیتالی مربوط به این سه دانشگاه در وضعیت نسبتا مطلوبی قرار دارند و به طور کلی بین وضعیت کتابخانه­های دیجیتالی در معیارهای کاربردپذیری تفاوت معنی­داری وجود ندارد. نتیجه حاصل از بررسی نشان می­دهد که توجه به کاربردپذیری در طراحی کتابخانه دیجیتالی باعث ایجاد میل و رغبت بیش‌تر در کاربر برای مراجعه مکرر به این نوع کتابخانه می‌شود و موجبات تحقق اهداف سازمان مادر را فراهم می‌آورد.

چکیده هدف کلی تحقیق حاضر بررسی رابطه بین اشتراک دانش و تعهّد سازمانی کتابداران شهر تبریز در سال‌ 95-1394 بوده است. برای این منظور اشتراک دانش در دو بعد؛ اشتراک ضمنی دانش و اشتراک آشکار دانش و تعهّد سازمانی در سه بعد؛ تعهّد عاطفی، تعهّد مستمر و تعهّد هنجاری تعریف گردیده است. جامعه آماری تحقیق حاضر کتابداران دانشگاه‌های دولتی شهر تبریز در سال‌ 95-1394 بود که تعداد آن‌ها 143 نفر است. کل اعضای جامعه به‌صورت سرشماری در تحقیق شرکت داده شدند که تعداد پرسشنامه‌های برگشتی برابر 136 معادل 95 درصد بود. ابزار جمع‌آوری اطلاعات دو پرسشنامه استاندارد؛ پرسشنامه 13 گویه‌ای اشتراک دانش وانگ و وانگ و پرسشنامه 24 گویه‌ای تعهّد سازمانی آلن و می‌یر بود. آلفای به‌دست‌آمده از این آزمون برای هر یک از متغیّرهای اشتراک دانش و تعهّد سازمانی به ترتیب برابر 81/0 و 72/0 به دست آمد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌های آماری از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی استفاده شده است. بدین ترتیب که برای طبقه‌بندی، تلخیص و تفسیر داده‌های آماری از روش آمار توصیفی و در سطح استنباطی برای بررسی نرمال بودن متغیّرها از آزمون کلموگروف-اسمیرنف، برای بررسی رابطه بین متغیّرها در متغیّرهای نرمال از آزمون ضریب همبستگی پیرسون و در متغیّرهای غیر نرمال از آزمون ضریب همبستگی اسپیرمن و برای مقایسه متغیّر اشتراک دانش با سطح متوسط از آزمون t-تک نمونه‌ای استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد: (1) رابطه معنادار مثبت و مستقیم بین متغیّر اشتراک دانش و ابعاد آن با تعهّد سازمانی وجود دارد. (2) میانگین نمره اشتراک دانش بالاتر از حدّ متوسط است