فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده امروزه تجاری شدن پژوهش‌­های دانشگاهی می­‌تواند سهم بسیار زیادی در رشد اقتصادی کشورها ایفا نماید، لذا اغلب کشورها با تدوین سیاست‌­هایی سعی در کمک به فرایند تجاری‌سازی تولیدات پژوهشی در نظام دانشگاهی خود، در راستای تسریع و تسهیل این مهم کرده‌­اند؛ بنابراین، پژوهش حاضر بر آن بود تا با استفاده از رویکرد کیفی مبتنی بر روش نظریه برخاسته از داده­‌ها و از طریق مصاحبه با متخصصان حوزه تجاری‌سازی در آموزش عالی، ضمن شناسایی آسیب­‌ها و موانع بازدارنده سیاست‌گذاری تجاری‌سازی پژوهش‌­ها در نظام دانشگاهی ایران، رویکردی که در این سیاست به­‌کار گرفته‌شده را شناسایی کند. براین اساس، پژوهشگران با تکیه‌بر طرح نوظهور به‌­عنوان یکی از طرح­‌های مورداستفاده در روش نظریه برخاسته از داده‌­ها و با استفاده از روش نمونه‌گیری نظری و در نظر گرفتن اشباع نظری در داده‌­ها، تعداد 9 نفر از صاحب­‌نظران حوزه تجاری‌سازی را جهت مصاحبه بدون ساختار انتخاب نمودند. برای اعتبار یابی داده‌­های پژوهش، پژوهشگران از بازخورد مشارکت­‌کننده استفاده کردند. یافته­‌ها نشان از آن داشت که اجرای سیاستِ تجاری­سازی پژوهش با آسیب‌­ها و بازدارنده­‌هایی از قبیل، فرهنگی، اقتصادی، رشته­ دانشگاهی، آموزشی، فرایندی، بافتاری و فردی مواجه است؛ بنابراین، با توجه به ماهیت و جنسِ موانعِ پیشِ ­روی، می‌توان نتیجه گرفت که چرخه­ شوم فرم گرایی در سیاست تجاری­‌سازی پژوهش­‌های دانشگاهی در ایران ریشه دوانده است.

چکیده هدف اصلی پژوهش حاضر رابطه عوامل شناختی با خلاقیت انتخاب موضوع پژوهشی با میانجی‌گری شدت و کیفیت اشتراک دانش در بین دانشجویان تحصیلات تکمیلی شهر کرمانشاه بود. روش پژوهش حاضر کاربردی از نوع پیمایشی- تحلیلی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تقریباً 9000 نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های بزرگ شهر کرمانشاه شامل دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه رازی، دانشگاه پیام نور و دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه بود. حجم نمونه برابر 368 نفر و روش نمونه‌گیری به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس که با توجه به شیوع کووید-19 افراد به‌صورت هدفمند و با توجه به هدف پژوهش انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه 32 سؤالی در هفت خرده مقیاس شامل متغیرهای نگرش، انگیزش، آگاهی و دانش به‌عنوان متغیرهای شناختی و خلاقیت در انتخاب موضوع پژوهش به‌صورت محقق‌ساخته و متغیر هنجارهای ذهنی از پژوهش جیمز، تینگ و راجا (2012) مؤلفه‌های شدت به اشتراک‌گذاری دانش و کیفیت اشتراک دانش از پژوهش چیو، هسو و وانگ (2006) با تغییرات کلی انجام شد. به‌منظور تعیین روایی، از روایی محتوایی استفاده شد برای منظور تعداد چهار نفر از اعضای هیئت‌علمی علوم انسانی و دو نفر در حوزه فنی و مهندسی و سه نفر در حوزه علوم پزشکی و کشاورزی خواسته شد نظرات خود را درباره پرسشنامه بیان کنند. در این پژوهش از پایایی پرسشنامه از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد که برابر 941/0 به دست آمد که نشان‌دهنده پایایی مطلوب پرسشنامه بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه و با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 23 و نرم‌افزار Amos انجام شد. بین عوامل شناختی شامل (نگرش، انگیزش، آگاهی و دانش و هنجارهای ذهنی) با شدت (حجم) به اشتراک‌گذاری دانش و کیفیت اشتراک دانش به‌عنوان متغیر میانجی رابطه معناداری مشاهده شد. همچنین بین شدت به اشتراک‌گذاری ‌دانش و کیفیت اشتراک‌ دانش به‌عنوان متغیر میانجی با خلاقیت در انتخاب موضوع پژوهش رابطه معناداری وجود داشت. از طرفی نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای عوامل شناختی (نگرش، آگاهی و دانش و هنجارهای ذهنی) توانستند واریانس متغیر شدت به اشتراک‌گذاری دانش و کیفیت اشتراک دانش را تبیین کنند ولی متغیر انگیزش در این پژوهش نقشی نداشت. متغیرهای شدت به اشتراک‌گذاری دانش و کیفیت اشتراک دانش توانستند واریانس خلاقیت انتخاب موضوع پژوهشی را به‌صورت معنا­داری تبیین کنند. می‌توان چنین بیان کرد که اگر دانشجویان از خلاقیت انتخاب موضوعی پژوهشی برخوردار باشند، توانایی در خلق موضوع پژوهش موفق‌تر خواهند بود. این موفقیت زمانی میسر خواهد شد که دانش را به اشتراک بگذارند. از جهتی اشتراک‌گذاری دانش متأثر از عوامل شناختی بوده که از اهمیت خاصی برخوردار است.