فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده یکی از عواملی که منجر به موفقیت مدیریت دانش در سازمان می شود، ممیزی دانش است. در تحقیق حاضر هدف ارائه الگوی تحلیل عاملی ممیزی دانش در کتابخانه های دانشگاهی ایران بود.روش اجرای پژوهش حاضر پیمایشی-توصیفی بود و جهت بررسی روابط بین متغیرها از الگوی معادلات ساختاری بهره گرفته شده است. جامعه آماری تحقیق در بخش کمی شامل مدیران نهایی و مدیران بخش های کتابخانه های مرکزی دانشگاه های وابسته به وزارت علوم تحقیقات و فناوری بود. روش نمونه گیری کتابخانه ها، با توجه به پراکندگی آن ها در کل کشور ابتدا به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای و سپس به روش هدفمند کتابخانه مرکزی بزرگترین دانشگاه مرکز استان انتخاب شدند. تعداد 300 پرسشنامه در بین آنان توزیع شد که از این تعداد به 279 پرسشنامه پاسخ داده شد. برای جمع‌آوری داده‌ها در این پژوهش از مطالعات کتابخانه‌ای به منظور جمع‌آوری ادبیات نظری و پژوهشی استفاده گردید و همچنین به منظور جمع‌آوری داده‌های آماری از روش میدانی با ابزار پرسشنامه استفاده ‌گردید.براساس یافته ها بیشترین درصد به متغیر تحلیل جریان دانش (83/47) و کمترین درصد به ترسیم نقشه دانش (57/18) اختصاص دارد.استفاده از ممیزی دانش در کتابخانه های دانشگاهی منجر به جریان دانش می شود و مدل مناسب برای این سازمان‌ها شامل ابعاد و مولفه های ممیزی دانش است که باید راهنمای عمل مدیران کتابخانه های دانشگاهی قرار گیرد.

چکیده پژوهش حاضر بر آن است تا ضمن ارائه‏ ی الگوی مفهومی شایستگی‏ های مدیران کتابخانه ‏های دانشگاهی به ارزیابی شایستگی ‏های مدیران کتابخانه ‏های دانشگاهی شهرستان اهواز از دیدگاه کارکنان این کتابخانه ‏ها بپردازد. این پژوهش که به‌صورت پیمایشی انجام شده، به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ ماهیت از نوع توصیفی و تحلیلی بود. جامعه ‏ی موردمطالعه شامل کلیه‏ ی کارکنان کتابخانه‏ های دانشگاهی شهرستان اهواز (91 نفر) بودند. درنهایت 68 پرسشنامه گردآوری و تحلیل شد (نرخ بازگشت 72/74 درصد). به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‏ ها از روش‏ های میانگین و انحراف معیار، آزمون رتبه‏ ای فریدمن و تی تک نمونه ‏ای استفاده شد. الگوی مفهومی شایستگی ‏های مدیران کتابخانه ‏های دانشگاهی در 7 دسته (فردی- رفتاری؛ اجتماعی- ارتباطی؛ اخلاقی- ارزشی؛ سازمانی- مدیریتی؛ بینشی- ادراکی؛ نوآورانه- کارآفرینانه و تخصصی) شناسایی شد. شایستگی‏ های مدیران کتابخانه ‏های دانشگاه‏ های شهرستان اهواز از دیدگاه کارکنان این کتابخانه‏ ها متوسط رو به بالا ارزیابی شده است. با توجه به تحولات صورت گرفته ناشی از رشد فناوری‏ های مختلف و حرکت بیش‏تر این کتابخانه‏ ها به سمت دیجیتالی و الکترونیکی شدن، کتابخانه ‏های دانشگاهی نیازمند مدیرانی هستند که علاوه بر دانش مدیریتی و تخصصی، از آخرین پیشرفت‏ های فناوری آگاهی یابند و مهارت‏ های سواد اطلاعاتی و سایر مهارت ‏های نوآورانه و فناورانه را فراگیرند. عمده ‏ترین مطالعات صورت گرفته برای مطالعه ‏ی مدیران کتابخانه ‏های دانشگاهی، به بررسی وضعیت عملکرد مدیریت این کتابخانه‏ ها از ابعاد محدودی پرداخته شده است. این در حالی است که در پژوهش حاضر به ارزیابی شایستگی‏ های مدیران کتابخانه‏ های دانشگاهی اهواز از ابعاد مختلف پرداخته شده است. نتایج حاصل از این ارزیابی ‏ها می‏تواند زمینه را برای برنامه ‏ریزی در جهت رفع نقاط ضعف مدیران فراهم کند. 

چکیده اینترنت اشیاء توصیفگر وضعیتی است که در آن تعداد زیادی از دستگاه‌ها (اشیاء) توسط حسگرهایی از طریق اینترنت به هم متصل می‌شوند. هدف: هدف از پژوهش حاضر مطالعۀ نگرش کتابداران کتابخانه‌ مرکزی دانشگاه‌های سطح یک کشور درباره اینترنت اشیاء و ارائه الگوی کاربرد آن در کتابخانه دانشگاهی بود. روش: پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی بود و ازنظر روش، پیمایشی-توصیفی بوده است. جامعه آماری پژوهش متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی شاغل در کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های سطح یک ایران بود که تعداد آن 298 نفر شد. نمونه‌گیری به روش تصادفی ساده انجام گرفت. حجم نمونه به‌وسیله فرمول کوکران 168 نفر شد. روایی پرسشنامه ‌محقق‌ساخته توسط اساتید هیئت‌علمی دانشگاه شهید بهشتی سنجیده شد و بررسی پایایی پرسشنامه حاضر از طریق محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ انجام‌شده است. یافته‌ها: فناوری اینترنت اشیاء در بسیاری از فرایندهای کتابخانه و در فعالیت‌های بخش‌های خدمات عمومی، خدمات فنی، خدمات جنبی کتابخانه قابل‌استفاده است. پاسخ‌های دریافت شده از کتابداران و همچنین مطالعات انجام‌شده مبین این مسئله است که گرچه بهره‌گیری از فناوری اینترنت اشیاء هزینه‌هایی را به کتابخانه‌ها تحمیل خواهد کرد اما از سویی دیگر به دلیل ارزش‌افزوده بالای استفاده از این فناوری و همچنین سرعت و سهولتی که در فعالیت‌های اجرایی و مدیریتی کتابخانه به وجود خواهد آمد، بهره‌گیری از این فناوری در کتابخانه مطلوب است. نتیجه‌گیری: بر اساس نگرش کتابداران کتابخانه‌های مرکزی دانشگاه‌های موردبررسی و مطالعات انجام‌شده، اینترنت اشیاء می‌تواند در بخش‌های مختلفی چون مدیریت، امانت، مرجع، ساختمان و تجهیزات کتابخانه استفاده شده و موجب سهولت، دقت و افزایش سرعت فرایندهای کاری و صرفه‌جویی در هزینه‌ها و ارائه خدمات مطلوب شود. درنهایت حاصل مطالعه صورت گرفته ارائه الگوی کاربرد اینترنت اشیاء در کتابخانه دانشگاهی بود.

چکیده این پژوهش با هدف مطالعه و شناخت تصویر ذهنی سازمانی اعضای هیئت علمی و کتابداران دانشگاه علامه طباطبائی از کتابخانه­های دانشگاه انجام شده است. پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و از نظر روش پیمایشی – تحلیلی بود. جامعه آماری این پژوهش 242 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه و 49 نفر از کتابداران این دانشگاه است. ابزار گردآوری اطلاعات با پرسشنامه محقق ساخته براساس مدل تصویر ذهنی سازمانی   لی­بلانگ و نگوین انجام شد. روایی پرسشنامه از نوع صوری( روایی محتوا) و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ برابر با 78 درصد محاسبه گردید. داده­های گردآوری شده با استفاده از آمار توصیفی و آزمون تی تک نمونه­ای و با نرم­افزار اس. پی. اس. اس. مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد میانگین بدست آمده از تصویر ذهنی سازمانی اعضای هیئت علمی برابر با 43/3 و میانگین تصویر ذهنی سازمانی کتابداران 38/3 است. میانگین بدست آمده در ابعاد هویت، شهرت، کیفیت خدمات، محیط فیزیکی و رفتار کارکنان در مدل تصویر ذهنی اعضای هیئت علمی به ترتیب برابر با 60/3، 33/3، 33/3، 59/3 و 55/3 است. وبرای کتابداران برابر با  52/3، 29/3، 26/3، 11/3 و 86/3 است. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که میزان درک اعضای هیئت علمی از تصویر ذهنی سازمانی کتابخانه­های دانشگاه علامه طباطبائی بیشتر از کتابداران است.