فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده هدف این پژوهش مطالعه جایگاه کشورهای خاورمیانه و تعیین کشورهای قدرتمند اطلاعاتی، وابسته و ضعیف آن‌ها بر اساس چارک تولیدات علمی و همکاری‏های علمی در جغرافیای سیاسی اطلاعات بود.این پژوهش ازلحاظ هدف کاربردی و از نوع علم‏سنجی بود که با روش‏های اسنادی و تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه پژوهش 16 کشور خاورمیانه بود که بر اساس تولیدات علمی و همکاری‏های علمی منطقه‏ای و فرامنطقه‏ای از سال 2008-2017 موردمطالعه قرارگرفته‏اند. داده‌ها از پایگاه‏های اطلاعاتی اسکوپوس، بانک جهانی و سایت مرکز آمار فلسطین استخراج و برای تجزیه‌وتحلیل آن‌ها از نرم‏افزارهای اکسل و اس‏پی‏اس‏اس استفاده شده است.بر اساس یافته‏ها به ترتیب کشورهای ترکیه، عربستان، ایران و مصر در جایگاه اول تا چهارم در جغرافیای سیاسی اطلاعات خاورمیانه قرار دارند و با اختصاص دادن بالای 75 درصد چارک (3Q) شاخص‌ها به خود جزو کشورهای قدرتمند اطلاعاتی محسوب می‏شوند. کشورهای رژیم صهیونیستی، قطر، امارات، اردن، عمان، کویت، عراق و فلسطین به ترتیب در جایگاه پنجم تا دوازدهم خاورمیانه قرار دارند و با اختصاص دادن 25 تا 50 درصد چارک (2Q) شاخص‌ها به خود جامعه کشورهای وابسته را تشکیل می‏دهند؛ و چهار کشور لبنان، بحرین، یمن و سوریه در جایگاه سیزدهم تا شانزدهم جغرافیای سیاسی اطلاعات خاورمیانه قرار دارند و با کسب 25 درصد چارک (1Q) شاخص‌ها کشورهای ضعیف خاورمیانه را تشکیل می‏دهند. همچنین یافته‏ها نشان داد میان جایگاه کشورهای قدرتمند اطلاعاتی، وابسته و ضعیف (بین چارک اول، دوم و سوم) خاورمیانه در جغرافیای سیاسی اطلاعات فاصله و شکاف عمیقی وجود دارد.ارزش این پژوهش در تعیین کشورهای قدرتمند اطلاعاتی، وابسته و ضعیف خاورمیانه در جغرافیای سیاسی اطلاعات به لحاظ نو‏آوری و نکته آغازی و موجب جلب‌توجه سیاست‏مداران، پژوهشگران و متخصصان حوزه‏های علم اطلاعات و دانش‏شناسی، علم‏سنجی، علوم سیاسی، علوم ارتباطات، مدیریت و جامعه‏شناسی برای انجام پژوهش‏های بهتر در زمینه جغرافیای سیاسی اطلاعات و مشخص نمودن مؤلفه‏های آن بود.
 

چکیده پیشبرد فعالیت‌ها، عملکردها و ساختار هر سازمانی به اطلاعات وابسته است. از طرفی، در عصر نوآوری، تبادل اطلاعات با محیط پیرامون، موجب تغییر، تحول و حتی تکامل می‌شود. ترسیم جریان اطلاعات بارگذاری منابع استانداردها در شبکه داخلی کتابخانه مرکز پژوهش متالورژی رازی و نیز اعتبار سنجی آن، با میزان استفاده از منابع استانداردها انجام شده است. از نوع کاربردی و به روش تحلیل سیستمی با رویکرد ترکیبی بود؛ و نیز، با رعایت معیار قابلیت اعتماد، دقت علمی پژوهش را تضمین کرده و به‌عنوان معیاری برای روایی و پایایی پژوهش است. جامعه آماری شامل استانداردهای ملی و بین‌المللی مورداستفاده در آزمایشگاه و نمونه برابر با هر یک از اجزاء یا عناصر جامعه آماری بود. گردآوری اطلاعات با مشاهده فرایند کاری، سپس، با مطالعات اسنادی و نیز، مصاحبه با کارشناسان انجام شده است و درنهایت، با استفاده از نرم‌افزار ویزیو، نمودارهای جریان اطلاعات ترسیم، سپس، با میزان استفاده از منابع استانداردها در شبکه کتابخانه مرکز پژوهش متالورژی رازی، اعتبار سنجی شده است. فرایند جریان اطلاعات و میزان استفاده از بارگذاری منابع استانداردها را نشان داد. فرایند و نحوه‌ی تبادل اطلاعات با اجزای درونی و بیرونی سازمان، در سه مرحله تحلیل فرایندهای موجود، کدگذاری فرایندها و سپس اعتبار سنجی فرایندهای برنامه‌نویسی شده نسبت به درخواست استاندارد؛ تشخیص نیاز درخواست‌کننده؛ قرار دادن استاندارد در پوشه استاندار معتبر؛ خرید استاندارد موردنیاز؛ به‌صورت فرایند سیستمی ترسیم و در شبکه کتابخانه مرکز پژوهش متالوژی رازی طراحی‌شده، سپس طی مدت یک سال، میزان استفاده از بارگذاری منابع استاندارد از طریق شبکه ایجادشده، گزارش‌گیری انجام شده است. پس از فرایند سیسستمی در شبکه داخلی کتابخانه مرکز پژوهش متالوژی رازی، کارکنان آزمایشگاه‌ها در صورت نیاز به استاندارد، درخواست خود را برای بخش اطلاع‌رسانی ارسال نموده، سپس، به‌منظور دسترسی سریع و به‌موقع نسبت به قرار دادن استاندارد در شبکه داخلی مرکز اقدام شد.

چکیده هدف از انجام این تحقیق بررسی میزان رضایتمندی اعضاء فعال کتابخانه مرکزی استان خوزستان نسبت به کیفیت خدمات با استفاده از الگوی کانو- لایب کوال بود.این پژوهش با روش پیمایشی انجام گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد لایب کوال و کانو (1984) و جامعه آماری این پژوهش کلیه اعضای فعال کتابخانه مرکزی استان خوزستان با تعداد 600 نفر بود که حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 135 نفر به دست آمد که درنهایت تعداد 97 پرسشنامه جمع‌آوری گردید. نمونه‌گیری به روش تصادفی ساده انجام شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که بین حداکثر انتظارات و استنباط اعضاء فعال کتابخانه مرکزی استان خوزستان ازنظر بعد تأثیر خدمات و کنترل اطلاعات و کتابخانه به‌عنوان یک محل و همچنین متغیر کلی کیفیت خدمات شکاف وجود دارد و میانگین حداکثر انتظارات بیشتر از وضعیت موجود استنباط است و درنتیجه در این ابعاد نارضایتی وجود دارد ولی بین حداقل انتظارات و استنباط اعضاء فعال کتابخانه مرکزی استان خوزستان تفاوت و شکافی وجود ندارد. نتایج تحلیل الگوی کانو نشان داد که گویه «کارمندان درک کننده نیازهای شما» و «وجود وب‌سایتی در کتابخانه» و «وجود منابع الکترونیکی» به ترتیب در اولویت اول تا سوم قرار دارند و گویه «فضای کتابخانه برای یادگیری و مطالعه» در اولویت آخر قرار گرفت

چکیده هدف از انجام پژوهش حاضر، مطالعه سبک مدیریت حاکم بر کتابخانه‌های دانشگاه تهران از دیدگاه مدیران و کارکنان و تبیین رابطه بین سبک رهبری مدیران با خلاقیت آنان بود. برای ارزیابی مؤلفه‌های مذکور از پژوهش پیمایشی استفاده شد. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان و مدیران کتابخانه‌های وابسته به دانشگاه تهران در شهر تهران بود که 110 نفر کارمند و 18 نفر مدیر از 23 کتابخانه را شامل می‌شد. اطلاعات لازم با استفاده از پرسشنامه جمع‌آوری گردید. برای تعیین سبک رهبری مدیران از پرسشنامه سبک رهبری لیکرت و از پرسشنامه خلاقیت سازمانی رندسیپ جهت تعیین میزان خلاقیت مدیران استفاده گردید. با استفاده از پرسشنامه سبک رهبری لیکرت هشت شاخص سازمانی موردبررسی قرار گرفتند که نتایج حاصل از تجزیه‌وتحلیل داده‌ها، حاکی از وجود تفاوت معنی‌دار بین دیدگاه مدیران و کارکنان درباره سبک رهبری حاکم بر کتابخانه‌های دانشگاه تهران بود. مدیران سبک رهبری خود را با توجه به سبک‌های چهارگانه لیکرت، سبک سه و بسیار نزدیک به سبک چهار (مشارکتی) اعلام نمودند درحالی‌که کارکنان سبک رهبری مدیرانشان را سبک سه لیکرت یعنی مشورتی و متمایل به سبک دو (آمرانه- خیرخواهانه) ارزیابی کردند. انجام آزمون کروسکال- والیس تفاوت معنی‌دار میان سبک‌های رهبری مدیران در کتابخانه‌های مختلف را تأیید نمود. همچنین میزان ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که میان سبک رهبری مدیران و میزان خلاقیت آنان رابطه معنی‌داری وجود ندارد. نتایج نشان داد که بین میزان خلاقیت مدیران کتابخانه‌ها با سمت هیأت علمی و مدیران کتابخانه‌ها با سمت کتابدار تفاوت معنی‌داری وجود ندارد.

چکیده این پژوهش با هدف توسعه مدلی برای ارزیابی آمادگی الکترونیکی کتابخانه‌های دانشگاهی انجام شده است. در اجرای این پژوهش از دو روش کتابخانه‌ای و پیمایشی استفاده شده است. ابتدا با مطالعه عمیق و دقیق ادبیات آمادگی الکترونیکی و همچنین فناوری اطلاعات و ارتباطات در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی، شاخص‌های مناسب برای ارزیابی آمادگی الکترونیکی کتابخانه‌های دانشگاهی شناسایی و استخراج شدند. سپس، این شاخص‌ها با چندین مرحله پالایش و اصلاح به تعداد 66 شاخص محدود شدند. در مرحله‌ای دیگر، این شاخص‌های پیشنهادی در سطح بعد و مؤلفه (حوزه‌های اصلی و زیرحوزه‌ها) طبقه‌بندی شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق ساخته بود که از نظرات خبرگان برای اهمیت شاخص‌ها و همچنین تعیین اوزان آن‌ها استفاده شد. به‌منظور حصول اطمینان از روایی ابزار اندازه‌گیری از مدل‌های معادلات ساختاری (تحلیل عاملی تأییدی) استفاده شد. مدل ارزیابی آمادگی الکترونیکی کتابخانه‌های دانشگاهی شامل چهار بعد، دوازده مؤلفه و شصت‌وچهار شاخص است که بر اساس ادبیات تحقیق و نظرات خبرگان ایجاد شد. این مدل پیشنهادی برای ارزیابی آمادگی الکترونیکی کتابخانه‌های دانشگاه علامه طباطبایی به‌عنوان موردمطالعه اجرا شد و گزارش تحلیلی شکاف دیجیتال در این کتابخانه‌ها نشان داده شد. با توجه به اینکه در ادبیات آمادگی الکترونیکی، مدل جامعی برای ارزیابی آمادگی الکترونیکی کتابخانه‌های دانشگاهی و تعیین شکاف دیجیتالی آن کتابخانه‌ها وجود نداشت، بنابراین، توسعه چنین مدلی نتیجه پژوهش حاضر بود. با تعیین شکاف دیجیتال با استفاده از این مدل، آگاهی از دلایل این شکاف و همچنین رهنمودهایی برای توسعه و بهبود شاخص‌های آمادگی الکترونیکی در کتابخانه‌های دانشگاهی ممکن می‌شود.

چکیده هدف کلی این پژوهش تعیین رابطه بین مدیریت کیفیت جامع و وفاداری کاربران کتابخانه موسسه آموزش عالی حوزوی معصومیه (خواهران) بوده است. این تحقیق توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش، کاربران کتابخانه موسسه آموزش عالی حوزوی معصومیه در شهر قم بوده‏اند که با استفاده از فرمول کوکران 264 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده پرسش‏نامه بوده و برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش‏های آماری توصیفی و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده است. یافته‏ها نشان داد که در میان مؤلفه‌های مدیریت کیفیت جامع، مؤلفه «تمرکز بر مشتری» با 37/2 بالاترین میانگین را به خود اختصاص داده است. دیگر مؤلفه‌ها به ترتیب «مدیریت فرآیند»، «رهبری در مدیریت» و «مدیریت منابع انسانی» در جایگاه بعدی قرار می‏گیرند. در مؤلفه‌های وفاداری کاربران نیز مؤلفه «وفاداری نگرشی» با میانگین 21/2 بالاتر از مؤلفه «وفاداری رفتاری» با میانگین 91/1 قرار داشت. ‏نتایج تحقیق بیانگر این است که بین مدیریت کیفیت جامع و وفاداری کاربران در کتابخانه موسسه آموزش عالی حوزوی معصومیه (خواهران) رابطه مستقیم و معناداری وجود داشت. همچنین در بین مؤلفه‌های دو متغیر نیز رابطه مستقیم و قوی وجود دارد که تمرکز بر مشتری نسبت به دیگر مؤلفه‌های مدیریت کیفیت جامع بیشترین رابطه را با مؤلفه‌های وفاداری کاربران داشت.