فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده هدف از پژوهش حاضر بررسی عوامل استقرار مدیریت دانش در آموزش ‏و پرورش شهرستان دورود با استفاده از تکنیک ‏های داده ‏کاوی بوده است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی است. جامعه آماری شامل کلیه کارکنان اداری مدیریت آموزش ‏و پرورش شهرستان دورود که تعداد آن‌ها 155 نفر بود. ضریب پایایی پرسشنامه مورداستفاده از طریق آلفای کرونباخ 90/0؛ و از طریق روش دونیمه کردن 69/0 به دست آمد که در هر دو روش مورد تأیید بود. برای تحلیل داده‏ ها از روش ‏های داده ‏کاوی استفاده شد. دقت پیش ‏بینی با استفاده از رافست 7235/0، درخت تصمیم ‏گیری 9525/0، تئوری بیز 985/0، شبکه‏ های عصبی مصنوعی 9835/0 به دست آمد. قوانین توسط الگوریتم ژنتیک، جانسون، هولتس و درخت تصمیم ‏گیری ارائه گردید. بر اساس این قوانین، انتقال دانش، حفظ کارکنان دانش در گرو استفاده مدیران از نظرات و پیشنهاد‏های کارکنان، نقش بسزا و عمده ‏ای در استقرار مدیریت دانش در آموزش ‏و پرورش ایفا م ی‏کنند. این تحقیق از آن ‏جهت دارای نوآوری بود که برای تجزیه‏ و تحلیل داده ‏ها از تکنیک ‏های داده ‏کاوی استفاده می ‏کند. در پژوهش حاضر از بین عوامل زمینه ‏ای، بدون تمرکز روی عاملی خاص و در نظر گرفتن فرضیه ‏ای به بررسی موضوع پرداخته‏ شده است. حفظ کارکنان دانش گر باعث می‏گردد که تجربیات، مهارت ‏ها و دانش نهفته در این افراد از سازمان بیرون نرود و دیگر آن‏که استفاده از دانش و نظرات این افراد و سایر کارکنان سبب ظهور دانش در سازمان می‏ گردد که در پی آن سبب انتقال دانش در سازمان می‏ شود.

چکیده هدف از پژوهش حاضر تحلیل الگوهای هم نویسندگی روندهای پژوهش و ترسیم نقشه دانش آثار جهان و ایران در حوزه سازماندهی اطلاعات و دانش در وبگاه علم بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش‏ شناسی توصیفی با رویکرد علم‏ سنجی بود که در آن از فنون تحلیل هم ‏واژگانی و تحلیل شبکه اجتماعی نویسندگان استفاده شده است. جامعه پژوهش تولیدات علمی حوزه سازماندهی اطلاعات و دانش در وبگاه علم بود. نرم ‏افزارهای هیست ‏سایت، یوسینت و بیب‏ اکسل و جهت تحلیل داده ‏ها و ووس ‏ویور جهت ترسیم نقشه ‏ها استفاده شده است. در دو دهه اخیر 8688 اثر توسط 15139 نویسنده از 110 کشور جهان در وبگاه علم نمایه شده ‏اند. ایران با 79 اثر دارای رتبه 24 بود. آمریکا بیشترین تولیدات را داشت. بیشترین تولیدات جهان و ایران در سال‏های 2017 و 2018 بود. در جهان یورلند و لیدزدروف و در ایران علیپورحافظی و کوشا به ترتیب بیشترین تولیدات و استنادات را به خود اختصاص دادند. حوزه علم رایانه بیشترین سهم را در تولید آثار داشت. دانشگاه‏ های ایلینویز و آزاد اسلامی بیشترین مشارکت را داشتند. واژگان بازیابی اطلاعات، رده ‏بندی، فراداده و کتابخانه‏ های دیجیتال بیشترین فراوانی را داشتند. نتایج پژوهش نشان داد مهم‌ترین زمینه‏ های موضوعی این حوزه علمی در جهان شامل استخراج اطلاعات از شبکه‏ های اجتماعی و کلان داده ‏ها، برچسب ‏گذاری کاربران، آر. دی. ای.، آر. دی. اف.، اف. آر. بی. آر.، کتابخانه‏ های دیجیتال و آرایه ‏شناسی و زمینه‏ های موضوعی این حوزه علمی در ایران شامل اف. آر. بی. آر.، کتابخانه ‏های دیجیتال، بازیابی اطلاعات فازی، هستی‏ شناسی و فضای ابری است. توجه بیشتر به آثار علمی غنی جهانی در ابعاد علمی و فنی در عرصه سیاست‏ گذاری علمی کشور عامل شناسایی روندهای جدید پژوهشی این حوزه در کشور را فراهم می‏کند.

چکیده هدف مقاله حاضر بررسی قابلیت ‏ها و مزایای را‏یا‏نش ابر‏ی در توسعه خدمات ارتباطات الکترونیک در صنایع فولاد استان یزد با بهره ‏برداری از روش ترکیبی تصمیم‏ گیری چندمعیاره، محاسبات منطق فازی و روش مدل‏سازی PLS بود. روش پژوهش حاضر تلفیقی (کیفی و کمی) بود و با ابزار مصاحبه و پرسشنامه صورت گرفت. جامعه آماری شامل اساتید دانشگاهی صاحب ‏نظر در حوزه موردبررسی و متخصصان فناوری اطلاعات و ارتباطات شاغل در صنایع فولاد استان یزد بودند که از بین آن‌ها 320 نفر در سال 1398 با ترکیبی از دو روش نمونه ‏‏گیری غیراحتمالی هدفمند و تصادفی انتخاب شدند. یافته‏ ها با توجه به محاسبات فازی نشان داد مهم‌ترین معیار در خوشه مزیت رایانش ابری، «کاهش هزینه‏ ها» با 191/0، «خدمت سریع‏تر به مشتریان» با وزن فازی 120/0 و «برقراری ارتباط با مشتریان» با وزن شبکه ‏ای فازی 096/0 به ترتیب بودند. مهم‌ترین معیار در خوشه قابلیت‌های رایانش ابری در توسعه خدمات ارتباطات الکترونیک نیز، «ذخیره ‏‏سازی اطلاعات در خدمات ارتباطات الکترونیک» برابر با 123/0 بودند. درنهایت، تحلیل مسیر بین «توسعه خدمات ارتباطات الکترونیک» و «قابلیت‏ های را‏یا‏نش ابر‏ی» با توجه به بارهای تحلیل عاملی تأییدی برابر با 566/0 و بین توسعه خدمات ارتباطات الکترونیک و مزیت رایانش ابری برابر با 521/0 حاصل شد. نتایج نشان داد فناوری رایانش ابری با توسعه خدمات ارتباطات الکترونیک صنایع فولاد یزد دارای رابطه و تأثیرگذاری مثبت است.

چکیده هدف پژوهش، شناسایی وضعیت استفاده کتابداران از قابلیت‌های نرم ‏افزارهای کتابخانه ‏ای در کتابخانه‏ های دانشگاهی شهر کرمانشاه و تأثیر متغیرهای جمعیت ‏شناختی بر بهره ‏گیری از این قابلیت ‏ها بوده است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و ازلحاظ روش، پیمایشی – تحلیلی بود. جامعه پژوهش شامل تمامی کتابداران کتابخانه ‏های دانشگاهی شهر کرمانشاه به تعداد 45 نفر بوده است که به‌صورت سرشماری انجام شد. ابزار گردآوری داده‏ ها، پرسشنامه محقق‏ ساخته‏ بوده و برای تجزیه‌وتحلیل داده‏ ها، از آزمون‏ های تی مستقل، تحلیل واریانس یک‌طرفه استفاده شد. نتایج نشان داد کتابداران از قابلیت‌های نرم ‏افزارهای کتابخانه‏ ای در بخش امانت، خروجی و آماده ‏سازی بیشترین استفاده و در بخش جستجو کمترین استفاده را به عمل آورده ‏اند. کتابداران کتابخانه‏ های دانشگاهی شهر کرمانشاه، توانایی خوبی در استفاده از قابلیت‌های امانت، مدیریت، شبکه، سازماندهی، ورود اطلاعات، خروجی و آماده ‏سازی دارند ولی در بخش جستجو، عملکرد آن‌ها مطلوب نیست؛ بنابراین لازم است آموزش و آگاهی لازم در مورد قابلیت‌های این قسمت، به کتابداران ارائه‌شده و طراحان نرم ‏افزارهای کتابخانه ‏ای نیز با توجه به نیازهای کتابداران، این بخش را موردبازنگری قرار دهند.

چکیده میان ‏رشتگی، رویکردی جدید در عرصه پژوهش، آموزش و طبقه‏ بندی علم است که از منظرهای کاربردی مختلف، ضرورت فراوان دارد، بااین ‏حال، فقر ادبیات نظری آن، از موانع رواج و توسعه آن محسوب می‏شود تا آنجا که حتی میان ‏رشته ‏ای پژوهان، به ابهام مفهومی خود این اصطلاح، تصریح دارند. این مقاله با روش تحلیل محتوای کیفی با بهره ‏گیری از نظریه معاصر استعاره و با استفاده از منابع کتاب‏خانه ‏ای می‏کوشد با استخراج مؤلفه‌های اصلی «میان‏ رشتگی»، انگاره ‏ای روشن از مفهوم آن ارائه داده و تاریخچه ادبیات نظری این حوزه نوپدید در ایران را شناسایی و معرفی کرده است. مطابق بررسی این پژوهش، عمر ادبیات رویکرد میان ‏رشته‏ ای و تلفیقی در ایران، همگام با خط ‏مشی‏ گذاری علم در این زمینه، کمی بیش از دو دهه است. موضوع مطالعات میان ‏رشته ‏ای، مسئله ‏ای «پیچیده» بوده و پیچیدگی را می‏توان به «مطالعه رفتار سیستم ‏ها» تعریف کرد و راه میان‏ رشتگی از رشته ‏های تخصصی می‏گذرد. شبکه معنایی «میان ‏رشتگی» متشکل از شش مفهوم «تلفیق و ترکیب»، «استفاده از چند دانش تخصصی»، «دیالکتیک و جمع ‏گرایی پویا»، «موضوع پیچیده»، «فرآیند بودن» و «ارزش‌افزوده معرفتی داشتن» است. از میان این مؤلفه‌ها، «تلفیق و ترکیب» نقشی محوری و اساسی دارد. بر اساس همین مؤلفه است که طیف میان ‏رشتگی ترسیم می‏گردد و میان‏ رشته ‏ای ‏نماها از میان‏ رشته‏ ای واقعی تمایز پیدا می‏کند.

چکیده سازماندهی دانش که برای دسترسی آسان، دقیق و سریع به محتوای دانش انجام می‏ پذیرد، با استفاده از فراداده ‎‏های برآمده از واژگان کنترل‌شده و استاندارد صورت می‏ گیرد. این فراداده‏ های استاندارد حاصل نظر جامعه علمی و متخصصان موضوعی آن علم است. بر پایه رهیافت سنتیِ سازماندهی و بازیابی دانش، میان اطلاعات و دانش و انسان دوگانگی وجود دارد و سازماندهی دانش به‌مثابه امری عینی و توصیف ‏های خنثی از یک جهانِ دانشِ از پیش موجود است. در نگاه سنتی، امر ادراک‌شده، آیینه تمام ‏نمای واقعیت است. این تصور از عینیت‏ گرایی و خنثی بودن، با ظهور اندیشه پست‏ مدرنیسم فرو نشست. در نگاه پست‏ مدرن، امر واقع، حقیقت و دانش به‌مثابه امر ساخته‌ و پرداخته شده در جامعه گفتاری خاص است؛ بنابراین نظریه پست‏ مدرن، سازماندهی اطلاعات به‌مثابه تعامل فعال انسان با مفاهیم و اطلاعات برای برساختن نظام‏ هایی از سازماندهی دانش است. ازاین‌روی، قوانین، دستورالعمل ‏ها و استانداردهای سازماندهی اطلاعات کمتری موردتوجه قرار می‏گیرد و آنچه مهم است پویایی برداشت‏ ها از متون و ازاین‌روی، پویایی ساختار محتوا و فرایند تفسیری در سازماندهی دانش است. در حوزه علوم اسلامی، این امر از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا متون اسلامی، مانند منابع علوم قرآن و علوم حدیث، مبنای احکام شرعی و مبانی اخلاقی و اعتقادی‏ اند و سازماندهی دقیق و درست این منابع، سبب بازیابی درست و درنتیجه احکام درست شرعی، اخلاقی و اعتقادی خواهد بود.