فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده بازنمایی یکی از مفاهیم بنیادی در مطالعات رسانه‌ای و راه و روشی است که از آن طریق، رسانه‌ها حوادث و واقعیت‌ها نشان داده می‌شود. در این روش کلمات، تصاویر، موسیقی و دیگر عناصر فیلم به مثابه نشانه‌ای در نظر گرفته شده است که از طریق آن‌ها معانی احتمالی متفاوتی خلق می‌گردد. پژوهش حاضر با هدف،  تحلیل نشانه‌شناسی در نظام­ های معنایی تحولات خانواده درصدد رمزگذاری مفاهیم معنادار بود. در این پژوهش از آنجا که با تصاویر متحرک، موسیقی و کلام به عنوان متن رسانه‌ای سروکار داشت، از روش کیفی با رویکرد نشانه‌شناسی برای بررسی نشانه­ های تصویری موجود در فیلم­ منتخب سینمایی استفاده شد. فیلم یک تحول بافتی عمیق در خانواده را مطرح ساخت. از نظر رمزگان فنی نیز مشخص شد که تمام عناصر طراحی فنی بیانگر دوگانه موجود بین زوجین بود که منجر به اختلاف شده و این اختلاف در سطوح و مناسک اجتماعی متقابل زوجین نیز در یخش رمزگان اجتماعی آشکار بود. در نتیجه مفهوم اصلی فیلم از انسان امروزی که گویی در بافت اجتماعی سرزمین‌اش، نه آن قدر نسبت به فرهنگ و گذشته خودش وابستگی و اعتقاد دارد و نه اطلاع و علم لازم نسبت به جهان مدرن و لوازم زندگی مدرن و پسامدرن را دارد.

چکیده این پژوهش ضمن مطالعه میزان حضور و فعالیت نویسندگان پرتولید ایرانی حوزه مدیریت بازرگانی در شبکه ­های اجتماعی ریسرچ­ گیت و آکادمیا به بررسی ارتباط سنجه­ های حاصل از شبکه ­های اجتماعی مزبور با شاخص ­های علم ­سنجی پایگاه ­های اسکوپوس و وب اوساینس پرداخت. پژوهش حاضر از نوع کاربردی بود که به شیوه توصیفی و با رویکرد دگرسنجه صورت گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل نویسندگان پرتولید حوزه مدیریت بازرگانی ایرانی بود که بین سال‌های 2000-2019 مدارک آن‌ها در پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس بارگذاری گردید. تعداد 160 نفر از این نویسندگان که به ترتیب بیشترین مدارک نمایه شده در اسکوپوس را داشتند، به عنوان نمونه آماری پژوهش معرفی شدند. میزان حضور و فعالیت نویسندگان حوزه مدیریت بازرگانی در شبکه اجتماعی ریسرچ­ گیت بسیار بیشتر از آکادمیا بود. ارتباط میان شاخص­های تعداد مدارک، استنادات، اچ­ ایندکس و هم ­نویسندگی در اسکوپوس با سنجه‌های تعداد انتشارات، استنادات، اچ‌ایندکس، خوانندگان، نمره آرجی و دنبال ­کنندگان در ریسرچ ­گیت مثبت و معنادار بود. در صورتی که بین شاخص ­های علم ­سنجی اسکوپوس و سنجه های دنبال‌کنندگان، بینندگان و هم نویسندگی در آکادمیا ارتباط معناداری وجود ندارد. ارتباط میان شاخص ­های تعداد مدارک، استنادات، اچ ­ایندکس و هم ­نویسندگی در وب­ اوساینس و سنجه ­های حاصل از شبکه­ های اجتماعی ریسرچ ­گیت و آکادمیا مثبت و معنادار بود. اما میزان ارتباط در ریسرچ­ گیت قوی ­تر از آکادمیا بود. نتایج نشان داد که میزان فعالیت نویسندگان در شبکه ­های اجتماعی، به جذب بیشتر خوانندگان، افزایش تعداد استنادات و در نتیجه افزایش نمره اچ ­ایندکس در پایگاه­ های اطلاعاتی منجر خواهد شد. بنابراین، نویسندگان و محققان به منظور افزایش نمره اچ ­ایندکس خود و ترویج نتایج فعالیت­ های علمی خود، نیازمند فعالیت هرچه بیشتر در شبکه­ های اجتماعی-علمی هستند.

چکیده تحلیل محتوای مجلات از طریق شناسایی ویژگی­ های اطلاعات ثبت ­شده در مقالات به مدیران مجلات در شناسایی نقاط قوت و ضعف مجله یاری می­رساند. هدف این پژوهش، بررسی جریان دانشی و محتوایی مقالات مجلۀ دانش حسابداری به ­عنوان یکی از معتبرترین نشریات علمی حوزۀ دانش حسابداری در ایران، از ابتدای انتشار تا پایان سال 1398 بود. این مطالعه از نوع علم­ سنجی بوده و با استفاده از روش تحلیل محتوای کمّی صورت­ گرفت. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی مقالات منتشر­­شده در مجله بود که همگی به­ عنوان نمونۀ آماری انتخاب شدند. داده­ های پژوهش نیز با به­ کارگیری ابزار سیاهۀ­وارسی گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار اکسل مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. یافته­ های پژوهش نشان داد، در 285 عنوان مقالۀ منتشر­شده در طی این سال­ها، 696 نویسنده مشارکت داشتند که از این تعداد، کارشناسان ارشد با 34 درصد و استادیاران با 30 درصد، در صدر جدول نویسندگان این مجله قرار دارند. در بین دانشگاه ها و مراکز آموزشی نیز دانشگاه شیراز با 25 عنوان مقاله در رتبۀ اول و دانشگاه تهران با 24 عنوان مقاله در رتبۀ دوم قرار گرفت. همچنین از نظر گرایش موضوعی، 83 درصد از آثار منتشر­شده در حوزۀ حسابداری مالی بوده و حسابرسی با 10 درصد در رتبۀ بعدی قرار گرفت. از مجموع 8179  منبع مورد استناد در مقالات نیز، 73 درصد منابع به زبان انگلیسی و 27 درصد به زبان فارسی بود. نتایج پژوهش نشان داد، بیشترین تعداد مقالات منتشر­شده مربوط به موضوع حسابداری مالی و سهم سایر موضوعات بسیار اندک بود. از سوی دیگر، ارزیابی استنادات مقالات نیز حاکی از آن بود که بیشترین استنادات مقالات به منابع لاتین بوده است. بنابراین ضروری است دست­ اندرکاران مجله ضمن تنوع بخشی در پذیرش موضوعات مختلف حسابداری، با اتخاذ تدابیری راه را برای انتشار مقالات بکر و جدید پژوهشگران داخلی باز نمایند.

چکیده پژوهش حاضر به تحلیل بخش پیشینه ­ی پژوهش پایان­ نامه ­های کارشناسی ارشد پنج رشته ­ی علم اطلاعات و دانش‌شناسی، علوم اجتماعی، روان­شناسی، علوم سیاسی و مشاوره در سال­های 1393 تا 1398 دانشکده­ی علوم اجتماعی و تربیتی دانشگاه رازی پرداخت. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کمی از نوع کاربردی، 140 عنوان پایان­نامه مورد بررسی گرفت. ابزار مورد استفاده در این پژوهش، چک‌لیست بود. برای تجزیه و تحلیل داده ­ها از آزمون­ های مقایسه­ ی میانگین ­ها استفاده شد. در خصوص ساختار در رشته، رشته ­ی مشاوره بالاترین میانگین و رشته­ ی علوم سیاسی پایین‌ترین میانگین را از نظر رعایت ساختار به خود اختصاص دادند. در بُعد محتوا بر حسب رشته، رشته­ ی علوم اجتماعی بالاترین میانگین و رشته­ ی روا­ن­شناسی پایین ­ترین نمره را کسب کردند. در ساختار  بر حسب سال، هر اندازه پیشینه ­های پژوهش به سال 98 نزدیک­تر شدند، وضعیت بهتری داشتند، و در محتوا نیز برحسب سال، هر چه به سال 98 نزدیک شده، وضعیت ضعیف­ تری داشتند، این بدان معناست که پیشینه ­های پژوهش در سال‌های 93 و 94 وضعیت بهتری داشتند. هم­چنین یافته ­ها بیانگر جایگاه دوم رشته­ ی علم اطلاعات و دانش ­شناسی در بین سایر رشته ­ها بود. در  این رشته از لحاظ ساختار بر حسب سال، سال 95 و از لحاظ محتوا نیز بر حسب سال، سال 93 در بین دیگر سال ­ها وضعیت بهتری داشت. نتایج بیانگر آن بود که با توجه به معیارهای در نظر گرفته شده، پیشینه ­های پژوهش از لحاظ ساختار در وضعیت نسبتاً مطلوبی قرار داشتند، اما از لحاظ محتوا ضعیف، و از کیفیت مطلوبی برخوردار نبودند.

چکیده هدف این پژوهش بررسی کیفیت خدمات کتابخانه‌های عمومی وابسته به نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در شهر تبریز بود. این پژوهش کاربردی با رویکرد کمّی و به روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری اعضای کتابخانه^‌های زیرمجموعه نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در تبریز به تعداد 37931 نفر و نمونه مورد مطالعه  380  نفر بود که به روش نمونه _­گیری طبقه ­ای تصادفی نسبی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد لایب_­کوال و پایایی آن در مطالعه حاضر بر اساس آلفای ­کرونباخ معادل 93/0 بود. به طور کلی در سه بعد لایب­کوال، میانگین سطح حداقل انتظارات پاسخگویان 39/4 ، میانگین سطح خدمات دریافتی پاسخگویان 70/5 و  میانگین سطح حداکثر انتظارات پاسخگویان 68/6 بود. تفاوت بین انتظارات کاربران با سطح خدمات دریافتی در هر یک از ابعاد لایبکوال، بالاتر از حداکثر انتظارات نبود. نتایج آزمون تی-زوجی وجود تفاوت معنادار بین حداکثر انتظارات و سطح خدمات دریافتی کاربران و همچنین وجود تفاوت معنادار بین حداقل انتظارات و سطح خدمات دریافتی کاربران را در همه ابعاد لایب‌کوال تایید کرد. این مطالعه کیفیت خدمات تمام کتابخانه های نهاد کتابخانه‌های عمومی کشوردر شهر تبریز را ارزیابی کرده است. می­توان نتیجه گرفت که اگرچه کتابخانه‌ها در همه موارد تا حدی توانسته‌اند حداقل انتظارات کاربران را برآورده کنند، اما حداکثر انتظارات کاربران هنوز برآورده نشده است.

چکیده پژوهش حاضر به دنبال بررسی و تعیین میزان آگاهی و مهارت دانشجویان دکتری در انتشار منابع خود در مجلات علمی و سنجش رابطه بین مهارت نشر در مجلات و متغیرهای رشته، جنسیت، سن و رابطه آن با تعداد مقالات منتشر شده در مجلات داخلی و بین‌المللی و در نهایت تأثیر شرکت در کارگاه های آموزشی مرتبط بر میزان این مهارت بود. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با روش کمی و پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل تمام دانشجویان دکتری دانشگاه اصفهان به تعداد 2432 نفر و نمونه‌گیری از نوع تصادفی طبقه ­ای بود که حجم آن با استفاده از جدول کرجسی و مورگان 332 نفر برآورد شد که در نهایت 302 نفر پاسخگو بودند. میزان مهارت دانشجویان در حد متوسط و در رشته­ های مختلف متفاوت بود. اما جنسیت و سن بر میزان آن تأثیری نداشت. میزان این مهارت با تعداد مقالات منتشره در مجلات داخلی و بین‌المللی همبستگی مثبتی داشت و شرکت در کارگاه­ های آموزشی مرتبط موجب افزایش میانگین امتیاز آن شد. از آنجا که مهارت دانشجویان در حد متوسط بود، این پژوهش می‌تواند آغازگر پژوهشی باشد که مشابه سواد اطلاعاتی، چارچوبی را تحت عنوان سواد نشر در مجلات علمی ایجاد نماید تا پژوهشگران مبتدی از آن بهره‌مند گردند. نتایج پژوهش بیانگر اکتسابی بودن این مهارت، ضرورت طرح‌ریزی دوره­های آموزشی مرتبط تأثیر نقش نویسنده در افزایش این مهارت، ضرورت اصلاح و توجه به آیین‌نامه­ ها و ضوابط پذیرش دانشجو و اهمیت برگزاری کارگاه­ های آموزشی مرتبط از جانب دانشگاه ­ها بود. 

چکیده مکتب شیکاگو تأکید زیادی بر ارتباطات فردی و بین فردی دارد. در این مکتب، ارتباطات بین افراد اساس زندگی انسان است که در روابط فردی و جمعی نقش اصلی را بازی می‌کند. اصلی‌ترین و مشهورترین نظریه این مکتب، نظریه کنش متقابل نمادین است. در این نظریه کنشگران برای رسیدن به درک و فهم مشترک فقط از طریق منطق، همکاری و به وسیله زبان و  نمادها تلاش می‌کنند. هدف پژوهش حاضر، بررسی جایگاه ارتباطات علمی غیررسمی در مکتب شیکاگو با تأکید بر نظریه کنش متقابل نمادین بود. در کنش متقابل نمادین هر کنشگر دارای هدفی است که کنش او اغلب آن­ها شامل انتخاب ابزاری برای رسیدن به آن هدف بود. بدین معنا که ابزار و هدف به طور تجربی و تحلیلی قابل تمییز از همدیگرند. ابزار و وسیله­ ای که در کنش متقابل نمادین اهمیت بسزایی داشتند، نمادها و زبان بودند که منجر به ارتباطات علمی غیررسمی در بین افراد در محیطی کاملاً منطقی و به دور از تعصبات کورکورانه می‌شدند. با توجه به اینکه کنش در یک محیط اجتماعی و بخشی از ارتباطات اجتماعی رخ می‌‌دهد و ارتباطات علمی نیز زیر مجموعه­ای از ارتباطات اجتماعی است، می­توان آن را یکی از محورهای اساسی نهاد اجتماعی محسوب کرد که نقش مهمی در رشد و توسعه علوم دارد. در مکتب شیکاگو ارتباطات علمی به عنوان بخشی از ارتباطات انسانی محسوب شده است، زیرا زندگی اجتماعی در جامعه علمی انواع ارتباطات و تعاملات اجتماعی میان افراد کنش را در خود دارد.