فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده هدف اصلی از انجام پژوهش حاضر، ارزیابی عوامل کلیدی موفقیت سیستم مدیریت استراتژیک دانش در بانک سپه منطقه همدان با رویکرد تحلیل مسیر و تکنیک نوین سوارا بود. بدین منظور در این پژوهش، ابتدا با مرور ادبیات و مصاحبه با خبرگان، متخصصان و مدیران بانک، 9 عامل کلیدی و بحرانی در موفقیت سیستم شناسایی و 9 فرضیه مرتبط پیشنهاد شد. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده­ها از نوع توصیفی- پیمایشی بود. برای تحلیل داده­های پژوهش از رویکرد تحلیل مسیر و تکنیک تصمیم‌گیری نوین سوارا با نرم‌افزارهایSPLS  وExcel   بهره گرفته شد. جامعه آماری این پژوهش در دو بخش درنظر گرفته شد؛ در خصوص بررسی عوامل نهایی تأثیرگذار بر اجرای سیستم مدیریت استراتژیک دانش در بانک سپه با رویکرد تحلیل مسیر، نظرات کلیه کارکنان به تعداد 330 نفر بررسی شد. روش نمونه‌گیری این پژوهش، روش تصادفی ساده بود و مطابق جدول مورگان و فرمول ذکر شده، اندازه نمونه آماری برابر با 180 نفر بود که در این پژوهش، پرسشنامه طراحی‌شده در اختیار 200 نفر از مدیران، خبرگان و کارشناسان سازمان مذکور قرار گرفت تا دیدگاه‌ها و نظرات خود را در خصوص اهمیت و تأثیرگذاری این عوامل اعلام نمایند. همچنین در رابطه با ارزیابی، تعیین وزن، اهمیت عوامل و نهایتاً رتبه‌بندی آن‌ها از تکنیک سوارا و بکارگیری عقاید مدیران و متخصصان با حداقل مدرک کارشناسی و ۵ سال سابقه کار در بانک سپه منطقه همدان استفاده شد که تعداد کل آن‌ها، 93 نفر بود؛ به طوری که نهایتاً با استفاده از نمونه‌ای 61 نفری از این جامعه نسبت به ارزیابی عوامل اقدام شد. خروجی تحلیل مسیر نشان داد که تمامی 9 عامل در پیاده‌سازی سیستم مذکور مؤثر هستند. بر مبنای خروجی نهایی تکنیک سوارا نیز، عامل «استراتژی منابع انسانی» در بالاترین اولویت و «فرآیندهای مارپیچ دانش سازمان» در پایین‌ترین اولویت از نظر اهمیت در پیاده‌سازی سیستم مدیریت استراتژیک دانش شناسایی شد.

چکیده متن مؤلفه‌های تأثیرگذار بر سازمان‌ها باید همیشه مورد ارزیابی و سنجش قرار گیرد تا سازمان‌ها بتوانند الگوی توسعه خود را پیش ببرند، لذا هدف از انجام این پژوهش، بررسی رابطه مدیریت دانش و فرهنگ سازمانی با مدیریت عملکرد کارآمد در اداره کل ورزش و جوانان استان البرز وروش این پژوهش کاربردی از نوع توصیفی- همبستگی بود. بر اساس جدول تعیین حجم نمونه مورگان 127 نفر از کارکنان اداره کل ورزش و جوانان استان البرز پرسشنامه‌های استاندارد فرهنگ سازمانی دنیسون (2000)، مدیریت دانش لاوسون (2003) و مدیریت کارآمد مقیمی و رمضان (2011) را به صورت ‌تصادفی تکمیل کردند. تجزیه وتحلیل داده‌ها با روش ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون انجام گردید. با محاسبه ضریب همبستگی پیرسون رابطه مثبت و معنی‌داری بین مدیریت و دانش فرهنگ سازمانی با مدیریت عملکرد کارآمد نشان داده شد و همچنین تحلیل رگرسیون نشان داد که مدیریت دانش و فرهنگ سازمانی به ترتیب 47/0 و 28/0درصد مدیریت عملکرد کارآمد کارکنان را پیش‌بینی کرده است. با توجه به یافته‌های پژوهش می‌توان گفت بکارگیری صحیح مولفه‌های مدیریت دانش و فرهنگ سازمانی در مدیریت عملکرد کارآمد بسیار هوشمندانه است و راه پیشبرد اهداف را هموار می‌سازد و ابزار رشد، موفقیت و ارتقا سازمان را در اختیار مدیریت قرار می‌دهد.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سرمایه اجتماعی در کارآفرینی سازمانی و اجتماعی کارکنان دانشگاه شیراز با تأکید بر نقش میانجی متغیر مدیریت دانش انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف و ماهیت،کاربردی و از لحاظ گردآوری داده ­ها، توصیفی از نوع همبستگی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کارکنان دانشگاه شیراز به تعداد 558 نفر بود. حجم نمونه با توجه به جامعه آماری و با استفاده از روش نمونه ­گیری تصادفی ساده و جدول مورگان 200 نفر در نظر گرفته ­شد. برای گردآوری داده­ ها از پرسش­نامه­ های استاندارد سرمایه اجتماعی، کارآفرینی سازمانی، کارآفرینی اجتماعی و مدیریت دانش استفاده شد. روایی صوری و محتوایی پرسش­نامه ­ها مورد تأیید محققان و متخصصان قرار گرفت. پایایی پرسشنامه‌ها از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ  به ترتیب 94/0، 71/ . ، 94/0 و 87/0  برآورد گردید. داده­ های بدست آمده با استفاده از روش همبستگی و مدل معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزارهای،SPSS  و Lisrel مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که سرمایه اجتماعی بر کارآفرینی سازمانی و کارآفرینی اجتماعی، سرمایه اجتماعی بر مدیریت دانش، مدیریت دانش بر کارآفرینی سازمانی و کارآفرینی اجتماعی، کارکنان دانشگاه شیراز تأثیر مستقیم، مثبت و معنی­داری داشت. سرمایه اجتماعی با نقش میانجی مدیریت دانش بر کارآفرینی سازمانی و کارآفرینی اجتماعی کارکنان دانشگاه شیراز تأثیر داشت. هم­چنین بیشترین اثر کل مربوط به اثر سرمایه اجتماعی بر کارآفرینی سازمانی بود. سرمایه اجتماعی بر کارآفرینی سازمانی و اجتماعی کارکنان دانشگاه شیراز به ­طور مستقیم اثر مثبت داشته است. هم­چنین سرمایه اجتماعی می‌تواند به‌واسطه مدیریت دانش بر کارآفرینی سازمانی و اجتماعی کارکنان تأثیر مثبت و معناداری بگذارد. بنابراین مدیریت دانش کارکنان می‌تواند اثر سرمایه اجتماعی بر کارآفرینی سازمانی و اجتماعی را تقویت نماید. لذا برای دستیابی به کارآفرینی سازمانی و اجتماعی، توجه به سرمایه اجتماعی و مدیریت دانش ضروری به نظر می­رسد.

چکیده کاربردپذیری یکی از مهم‌ترین شاخص‏ های ارزیابی کیفیت نرم‏ افزارها است که نقش مهمی را در بهبود عملکرد و کارایی آن‏ها ایفا می‏کند. لذا هدف این پژوهش ارزیابی وضعیت کاربردپذیری نرم ‏افزار مدیریت دانش (MTAShare) از دیدگاه کارکنان بانک شهر و شرکت مشاوران توسعه آینده بود. این پژوهش کاربردی و با روش پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل 28 نفر از کاربران نرم ­افزار مدیریت دانش (MTAShare) در بانک شهر و شرکت مشاوران توسعه آینده بود. برای ارزیابی کاربردپذری نرم ‏افزار از مدل ISO/IEC 9126 و برای گردآوری داده ‏ها از پرسشنامه استفاده شده است. همچنین برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم ­افزار SPSS استفاده شده است. یافته­ ها نشان داد که مقوله ­های قابلیت نگهداری، انتقال پذیری، کارایی، اطمینان، کارکردی بودن و قابلیت استفاده از نرم ‏افزار (MTAShare) از دیدگاه کاربران شرکت مشاوران توسعه آینده و مقوله­ های قابلیت اطمینان، انتقال ‏پذیری، استفاده، کارایی، قابلیت نگهداری و کارکردی بودن از دیدگاه کاربران بانک شهر به ترتیب بیشترین میزان کاربردپذیری را در مدیریت دانش سازمانی داشتند. همچنین نتایج آزمون تی نشان داد که اختلاف میانگین مقوله ­های کاربردپذیری نرم ­افزار معنی ­دار بوده و میزان کاربردپذی آن از دیدگاه کاربران مطلوب است و این نرم ‏افزار برای درونی­ سازی، بیرونی­ سازی، اجتماعی کردن و ترکیب دانش در سازمان ­ها مناسب بوده است. نتایج نشان داد که کاربردپذیری و استفاده بیشتر از نرم‏ افزار (MTAShare) در سازمان‏ ها می‏تواند به تسهیل و تسریع فرایندهای مدیریت دانش در سازمان‏ها کمک کند.

چکیده این پژوهش با هدف تعیین رابطه رهبری تحول ­آفرین با فرهنگ یادگیری سازمانی و تسهیم دانش انجام شد. جامعة آماری شامل 380 نفر از کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن بودند که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان 191 نفر به عنوان نمونه آماری به روش نمونه­ گیری تصادفی انتخاب شدند. این پژوهش به ­لحاظ هدف، کاربردی و از نظر گردآوری داده­ ها توصیفی- پیمایشی بود. گردآوری داده­ های پژوهش از طریق سه پرسشنامه رهبری تحول­ آفرین، فرهنگ یادگیری سازمانی و تسهیم دانش انجام شد. جهت تعیین روایی پرسشنامه­­ ها، از روایی صوری و محتوایی استفاده شد و برای سنجش پایایی، از طریق روش آلفای کرونباخ موردتأیید قرار گرفتند. برای تحلیل داده ­های به‌دست‌آمده نیز از نرم­ افزار آماری SPSS-22 به کار گرفته شد. یافته­ ها نشان داد که همبستگی مثبت و معنی ­داری بین رهبری تحول ­آفرین و تسهیم دانش (469/0r=) در سطح 99 درصد وجود دارد. هم­چنین بررسی­ ها نشان داد همبستگی مثبت و معنی ­داری بین رهبری تحول ­آفرین و فرهنگ یادگیری سازمانی (573/0r=) در سطح 99 درصد وجود دارد. با توجه به اینکه در خصوص ارتباط دوسویه متغیرها با هم، پژوهش‌هایی انجام شده است اما تاکنون پژوهش جامعی درخصوص ارتباط بین سه متغیر مذکور انجام نشده است و برای اولین‌بار رابطه رهبری تحول­آفرین با فرهنگ یادگیری سازمانی و تسهیم دانش موردبررسی قرار می­گیرد. بطور کلی نتایج پژوهش حاضر با پژوهش‌های انجام گرفته همسو است و می­توان چنین برداشت کرد که در جامعه و نمونه تحت بررسی، بین رهبری تحول آفرین با فرهنگ یادگیری سازمانی و تسهیم دانش رابطه معنی­ داری وجود دارد. لذا مدیران سازمان‌ها باید برای این موضوع در دنیای رقابتی امروز، اهمیت بسزایی قائل شوند.

چکیده پایش دیدگاه مراجعان درباره خدمات کتابخانه ملی ایران و استفاده از آن در برنامه‌ریزی خدمات، هدف این پژوهش بود روش آن، کیفی بوده و از گروه کانونی و طوفان فکری و تصمیم‌گیری گروهی برای جمع‌آوری داده استفاده شد. گروه‌های کانونی با مشارکت 29 نفر از اعضا (در دو گروه 11 و 18 نفر) تا اشباع داده‌ها ادامه داشت. نرم‌افزار مکس کیودا برای تحلیل داده‌ها استفاده شد. یافته‌ها نشان داد عوامل خدمات‌رسانی اداره کل اطلاع‌رسانی کتابخانه ملی ایران از دیدگاه مراجعان در 4 درون‌مایه قرار داشت. تحلیل کیفی داده‌های مراجعه‌کنندگان منجر به استخراج 546 کد اولیه شد که به گزارش عوامل خدمات‌رسانی پرداخته بودند. بازبینی متعدد و ادغام کدها بر اساس تشابه در طی چندین مرحله، در نهایت 14 زیردرون‌مایه حاصل گردید. یافته‌های این پژوهش بیانگر وجود برخی مشکلات در میزهای خدمت کتابخانه ملی بود. با استناد به پیشنهادهای مشارکت‌کنندگان این پژوهش و به واسطه تجربه زیسته نویسندگان در میزهای خدمت، پیشنهاداتی به تفکیک مباحث مطرح شده ارائه گردید.

چکیده مدل‌های بلوغ با پیشرفت، توسعه و کاربرد فناوری‌ها مطرح شدند و از مباحث مدیریتی محسوب می گردند. مدل‌های بلوغ دارای سطوحی هستند که هر سطح شامل ویژگی‌های مربوط به آن سطح است. با استفاده از مدل‌های بلوغ می‌توان اثربخشی و عملکرد سازمان را مورد ارزیابی قرار داد. پژوهش حاضر به بررسی نوشتارهایی در زمینه مدل‌های بلوغ، مدل بلوغ قابلیت و بهینه‌سازی ارزیابی اثربخش کتابخانه‌های دانشگاهی با رویکرد کیفی و روش فراترکیب پرداخته است. تا ضمن بررسی مدل‌های بلوغ در زمینه‌ها و حوزه‌های مختلف و بررسی ابعاد آن مدل بلوغ قابلیت برای ارزیابی عملکرد و اثر بخشی کتابخانه‌های دانشگاهی مورد بررسی قرار گیرد. نوشتارهای موجود در زمینه مدل‌های بلوغ بر پایه ترجمه و تفسیر آن‌ها بود. بر این اساس 93 منبع معتبر در حوزه مدل‌های بلوغ و  37 منبع درحوزه مدل بلوغ قابلیت و کتابخانه‌های دانشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. با تحلیل منابع3 مقوله 9 شاخص و 21 کد برای ویژگی‌های هر سطح برای مدل بلوغ کتابخانه‌های دانشگاهی در بازه زمانی 2010 تا 2020 به دست آمد. بر اساس نتایج مقوله فنی و مفهوم سیستم‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری دارای رتبه اول است و از اهمیت بالاتری برخوردارند. مدل بلوغ کتابخانه‌های دانشگاهی به مدیران کتابخانه‌ها و دانشگاه‌ها کمک می‌کند تا با تعیین و بررسی ویژگی‌های هر سطح و ارزیابی آن‌ها درجهت بهبود وضعیت هر سطح و رسیدن به سطح ایده‌آل برنامه‌ریزی کنند.