فصلنامه بازیابی دانش و نظام‌های معنایی

چکیده هدف پژوهش حاضر، ارزیابی سطح بلوغ و میزان آمادگی شهرداری تهران جهت استقرار مدیریت دانش و نیز بررسی وضعیت فرایندهای چرخه دانشی بر اساس مدل بهره‏ وری آسیایی بوده است. روش پژوهش، پیمایشی و نوع آن کاربردی بوده است. جهت گردآوری داده ها از پرسشنامه استاندارد سازمان بهره ‏وری آسیایی و نیز سؤالات تکمیلی استفاده شد. پایایی پرسشنامه از طریق آزمون آلفای کرونباخ 23 و میزان ضریب آلفای 95/0 محاسبه گردید. جامعه آماری پژوهش 250 نفر از مدیران و کارمندان متخصص فعال در حوزه منابع انسانی سازمان بودند که حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 150 نفر انتخاب شد. نتایج حاکی از آن بود، شهرداری تهران با کسب 51/99 امتیاز در سطح دوم از پنج سطح بلوغ مدیریت دانش قرار دارد. این بدان معنا است که سازمان پس از آگاهی از مزایای مدیریت دانش بر بهبود فرآیندهای کسب ‏و‏کار و بهره‏ وری، نسبت به آن اطلاعاتی را جمع ‏آوری و نسبت به اهمیت آن احساس نیاز نموده ‏است. همچنین نتایج رتبه‏ بندی گروه‌های معیار نشان داد که بالاترین و پایین‏ ترین امتیاز به ترتیب مربوط به معیارهای «فناوری اطلاعات» و «فرایند دانشی» است. تمرکز بر زیر فرایندهای چرخه دانشی، نظیر به ‏کارگیری، نگهداری، تسهیم و خلق دانش حاکی از آن بود که سازمان بایستی برای بهبود وضعیت موجود، نسبت به پیاده‌سازی راهکارهایی همچون ایجاد یک ساختار مشخص برای راهبری مدیریت دانش (حمایت و پشتیبانی از فرآیندهای مدیریت دانش، توسعه فرهنگ به تسهیم و به‌کارگیری دانش) از طریق تشکیل انجمن‏ های خبرگی، توسعه مدیریت دانش پروژه، جاری‏ سازی ابزارهایی نظیر مستندسازی تجارب خبرگان، کافه ‏های دانش و غیره اقدام نماید.

چکیده پژوهش حاضر با هدف تأثیر اکتساب دانش و جو سازمانی بر عملکرد شغلی کتابداران کتابخانه ‏های عمومی شهرستان رشت انجام شد. پژوهش حاضر، کاربردی و شیوه انجام گرفتن آن همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه کتابداران کتابخانه ‏های عمومی شهرستان رشت به تعداد 102 نفر بودند که در سال 1398 در کتابخانه‏ های شهرستان رشت مشغول به کار بودند. با استفاده از جدول مورگان تعداد 80 نفر از این کتابداران به روش نمونه‌گیری در دسترس به‌عنوان آزمودنی ‏های این پژوهش انتخاب شدند. ابزار اندازه ‏گیری پژوهش شامل پرسشنامه‏ های محقق ساخته ‏ی توصیف جو سازمانی، پرسشنامه اکتساب دانش و پرسشنامه عملکرد شغلی کارکنان بود که اعتبار آن‌ها با استفاده از روش روایی محتوا و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. رابطه بین متغیرها با ضریب همبستگی پیرسون و پیش‏ بینی عملکرد شغلی کتابداران از طریق اکتساب دانش و جو سازمانی با محاسبه رگرسیون اندازه‏ گیری شد. نتایج تحلیل داده ‏ها نشان داد که همبستگی مثبت و معنی ‏داری بین اکتساب دانش با عملکرد شغلی (29/0=r و 01/0>P) و همچنین بین جو سازمانی با عملکرد شغلی (30/0=r و 01/0>P) وجود دارد. نتایج حاصل از آزمون تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای اکتساب دانش و جو سازمانی 9 درصد از تغییرات عملکرد شغلی را تبیین می ‏نمایند. با توجه به یافته ‏های به ‏دست ‏آمده، طراحی و برگزاری برنامه‏ ها و کارگاه ‏های آموزش برای آگاه ‏سازی کتابداران در جهت آموزش انواع دانش ‏ها، به وجود آوردن محیط شغلی و کاری مطلوب و تأثیر آن بر عملکرد شغلی بسیار ضروری است تا از این طریق بتوان با ارتقا میزان دانش کتابداران کتابخانه‏ ها، میزان عملکرد شغلی آن‌ها را بهبود بخشید.

چکیده پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان حضور و فعالیت اعضای هیئت‌علمی دانشگاه ‏الزهرا در شبکه اجتماعی علمی ریسرچ ‏گیت و تأثیر آن در پایگاه استنادی اسکوپوس و موتور جستجوی گوگل اسکولار بر اساس شاخص‌های دگرسنجی انجام شده است. این پژوهش از منظر هدف کاربردی، از منظر نوع پیمایشی و از منظر روش ‏شناسی علم‌سنجی با رویکرد دگرسنجی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه اعضای هیئت‌علمی دانشگاه الزهرا بود که عضو شبکه اجتماعی علمی ریسرچ‏ گیت بودند. برای تجزیه‌وتحلیل آماری نیز از دو آمار توصیفی و استنباطی استفاده شد. آمار توصیفی شامل فراوانی و میانگین هر یک از شاخص‌های اندازه ‏گیری شده در شبکه‏ ریسرچ ‏گیت، پایگاه استنادی اسکوپوس و موتور جستجوی گوگل اسکولار بود. از آمار استنباطی (آزمون‏ های همبستگی پیرسون، کروسکال والیس و من ویتنی) نیز جهت سنجش روابط و وجود و یا عدم وجود اختلاف بین متغیرهای موردبررسی استفاده گردید. یافته‏ ها نشان دادند بیشترین میزان حضور و فعالیت مربوط به دانشکده فیزیک –شیمی است. دانشکده‏ های هنر و ادبیات با میانگین نمره آر.جی صفر، فعالیت جدی نداشتند. همچنین همبستگی مثبت معنادار میان شاخص‌های دگرسنجی در ریسرچ‏ گیت با شاخص‌های استنادی گوگل‏ اسکولار و اسکوپوس وجود دارد. با افزایش به اشتراک‏ گذاری دانش و فعالیت پژوهشگران در شبکه اجتماعی علمی ریسرچ ‏گیت، رویت‏ پذیری آثار علمی آنان افزایش می‏یابد و این به‌نوبه خود افزایش شاخص‌های استنادی در پایگاه‌های اسکوپوس و گوگل ‏اسکولار را نیز به دنبال دارد.

چکیده هدف از پژوهش حاضر بررسی عوامل مؤثر بر درک کاربران از کتابخانه ‏های دیجیتالی با تأکید بر کتابخانه دیجیتالی دانشگاهی علامه طباطبائی بود. روش پژوهش، از نوع توصیفی- تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی بود. همه دانشجویان دانشگاه علامه طباطبائی جامعه آماری این پژوهش را تشکیل می ‏دهند (18000 دانشجو) که از این بین 378 دانشجو با استفاده از جدول کرجسی و به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شده ‏اند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته که شامل 3 سؤال جمعیت شناختی (جنسیت، تجربه استفاده از کتابخانه دیجیتالی و مقطع تحصیلی) و 8 مؤلفه با 25 سؤال بسته عبارت از کیفیت سیستم، کیفیت اطلاعات، کیفیت خدمات، سودمندی، سهولت استفاده، وابستگی کتابخانه دیجیتالی، رضایت کاربر و وفاداری کاربر بود، استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده ‏ها از آزمون تی تک نمونه ‏ای، تی مستقل و تحلیل واریانس در سطح معناداری 05/0=α استفاده شد. یافته‏ های پژوهش نشان داد با توجه به سطح معناداری محاسبه شده همه مؤلفه‌های مؤثر بر درک دانشجویان از کتابخانه دیجیتالی دانشگاه علامه طباطبائی شامل کیفیت سیستم (800/39-)، کیفیت اطلاعات (425/57-)، کیفیت خدمات (721/57-)، سودمندی (320/66-)، سهولت استفاده (587/49-)، وابستگی کتابخانه دیجیتالی (944/60-)، رضایت کاربر (497/61-) و وفاداری کاربر (488/60-) تفاوت معناداری وجود دارد. همچنین ازلحاظ سطح معناداری محاسبه شده عوامل جنسیت (546/0) و مقطع تحصیلی (064/0) بر درک دانشجویان از کتابخانه دیجیتالی دانشگاه علامه طباطبائی تفاوت معنی ‏داری وجود ندارد؛ اما بین نگرش دانشجویان بر درک از کتابخانه دیجیتالی دانشگاه علامه طباطبائی و تجربه استفاده از کتابخانه دیجیتالی (000/0) با توجه به سطح معناداری محاسبه شده تفاوت معنی ‏داری وجود دارد. نتایج حاصل از بررسی نشان دهنده تأثیر کلی متغیر درک بر کتابخانه دیجیتالی دانشگاه علامه طباطبائی است و هر کدام از این مؤلفه‌های درک می‏تواند با توجه به مدل‏ های مختلف در محیط‏ های گوناگون تعریف شوند.

چکیده پژوهش حاضر بر آن است تا ضمن ارائه‏ ی الگوی مفهومی شایستگی‏ های مدیران کتابخانه ‏های دانشگاهی به ارزیابی شایستگی ‏های مدیران کتابخانه ‏های دانشگاهی شهرستان اهواز از دیدگاه کارکنان این کتابخانه ‏ها بپردازد. این پژوهش که به‌صورت پیمایشی انجام شده، به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ ماهیت از نوع توصیفی و تحلیلی بود. جامعه ‏ی موردمطالعه شامل کلیه‏ ی کارکنان کتابخانه‏ های دانشگاهی شهرستان اهواز (91 نفر) بودند. درنهایت 68 پرسشنامه گردآوری و تحلیل شد (نرخ بازگشت 72/74 درصد). به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‏ ها از روش‏ های میانگین و انحراف معیار، آزمون رتبه‏ ای فریدمن و تی تک نمونه ‏ای استفاده شد. الگوی مفهومی شایستگی ‏های مدیران کتابخانه ‏های دانشگاهی در 7 دسته (فردی- رفتاری؛ اجتماعی- ارتباطی؛ اخلاقی- ارزشی؛ سازمانی- مدیریتی؛ بینشی- ادراکی؛ نوآورانه- کارآفرینانه و تخصصی) شناسایی شد. شایستگی‏ های مدیران کتابخانه ‏های دانشگاه‏ های شهرستان اهواز از دیدگاه کارکنان این کتابخانه‏ ها متوسط رو به بالا ارزیابی شده است. با توجه به تحولات صورت گرفته ناشی از رشد فناوری‏ های مختلف و حرکت بیش‏تر این کتابخانه‏ ها به سمت دیجیتالی و الکترونیکی شدن، کتابخانه ‏های دانشگاهی نیازمند مدیرانی هستند که علاوه بر دانش مدیریتی و تخصصی، از آخرین پیشرفت‏ های فناوری آگاهی یابند و مهارت‏ های سواد اطلاعاتی و سایر مهارت ‏های نوآورانه و فناورانه را فراگیرند. عمده ‏ترین مطالعات صورت گرفته برای مطالعه ‏ی مدیران کتابخانه ‏های دانشگاهی، به بررسی وضعیت عملکرد مدیریت این کتابخانه‏ ها از ابعاد محدودی پرداخته شده است. این در حالی است که در پژوهش حاضر به ارزیابی شایستگی‏ های مدیران کتابخانه‏ های دانشگاهی اهواز از ابعاد مختلف پرداخته شده است. نتایج حاصل از این ارزیابی ‏ها می‏تواند زمینه را برای برنامه ‏ریزی در جهت رفع نقاط ضعف مدیران فراهم کند. 

چکیده این مقاله با هدف درک عمیق از رفتار اشتراک دانش به‌عنوان یک عنصر کلیدی در فرایند مدیریت دانش و عامل بقای سازمان‌ها در عصر حاضر انجام شده است و سعی دارد با تحلیل نظریه ‏های کاربردی در این حوزه به این موضوع بپردازد و نیز نشان دهد چگونه این نظریه ‏ها توانسته ‏اند پژوهش‌های متمایز در زمینه اشتراک دانش را تسهیل نمایند. مقاله حاضر مروری نقلی است و با استفاده از روش کتابخانه ‏ای به مطالعه انواع مقالاتی می‌پردازد که در داخل و خارج از کشور با اتکا به نظریه ‏های مختلف به بررسی عوامل انگیزشی مؤثر بر رفتار اشتراک دانش پرداخته ‏اند. پس از استخراج نظریه ‏ها از مقالات مرتبط، تعیین شد که این نظریه ‏ها مربوط به کدام‌یک از رشته ‏های علمی هستند و قابلیت کاربرد آن‌ها در این حوزه مشخص گردید. عوامل انگیزشی مختلف که افراد را برای انجام رفتار اشتراک دانش تحت تأثیر قرار می ‏دهند با تحلیل نظریه‏ هایی از رشته ‏های روان‌شناسی اجتماعی، اقتصاد، علم اطلاعات و دانش ‏شناسی و مدیریت که در مطالعات مربوط به این حوزه به کار رفته ‏اند، موردبررسی قرار گرفتند و مشخص شد نظریه عمل منطقی، نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده، نظریه تبادل اجتماعی، نظریه تعادل، نظریه خودمختاری، نظریه سیگنالینگ پرهزینه و نظریه تمرکز نظارتی از رشته روان‌شناسی اجتماعی، نظریه وابستگی به منابع از رشته اقتصاد، نظریه وضعیت ناهمگون دانش از رشته علم اطلاعات و دانش ‏شناسی و نظریه جو سازمانی از رشته مدیریت، در حوزه رفتار اشتراک دانش قابلیت کاربرد دارند. به‌منظور تفسیر رفتار اشتراک دانش نیاز به تحلیل نظریه ‏های کاربردی و اقتباس‌شده از سایر رشته ‏ها در این حوزه بود که بتوان بینشی عمیق از قابلیت‏ های روانی، اقتصادی، سازمانی و همچنین فردی که در نیت افراد در به اشتراک‏ گذاری دانش تأثیرگذارند ایجاد نمود. اشتراک دانش می‏ تواند بخش اعظم درک خود را از نظریه‌های روان‌شناسی اجتماعی به دست آورد. مفاهیمی مانند نگرش و قصد رفتاری ناشی از این نظریه ‏ها در رفتار اشتراک دانش تأثیر می‏گذارد. با شناخت روابط بازگشتی بین عوامل انگیزشی مختلف سازمانی و فردی، به رفتارها و پیامدهای اشتراک دانش می‏توان پی برد اینکه چگونه سازمان‌ها می‏توانند فرایندهای اشتراک دانش را با بهبود عملکرد سازگار نمایند. مدیران ارشد باید در تأمین تسهیلات، ایجاد اعتماد، تشویق و آموزش کارکنان در خصوص اشتراک دانش و منافع آن توجه جدی نموده و از آن حمایت نمایند.