مقاله پژوهشی
ارزیابی نظامهای بازیابی اطلاعات و دانش
سیده نجمه هلاکویان؛ حسن بهزادی؛ شعله ارسطوپور
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تحریفات شناختی در فرایند بازیابی اطلاعات صورت گرفت. پژوهش حاضر ازنظر روش، پژوهشی پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر را دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد تشکیل میدادند که با روش نمونهگیری تصادفی طبقهای، تعداد 100 نفر بهعنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. گردآوری اطلاعات با استفاده ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تحریفات شناختی در فرایند بازیابی اطلاعات صورت گرفت. پژوهش حاضر ازنظر روش، پژوهشی پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر را دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد تشکیل میدادند که با روش نمونهگیری تصادفی طبقهای، تعداد 100 نفر بهعنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. گردآوری اطلاعات با استفاده از سه پرسشنامه محقق ساخته صورت گرفت. برای تأیید روایی از نظرات متخصصان حوزه بازیابی اطلاعات و برای تأیید روایی ساختاری از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد. یافتههای پژوهش نشان داد که کاربران در بازیابی اطلاعات تحریف شناختی خاصی را تجربه نمیکردند. میزان بهکارگیری تحریفهای شناختی، کاربران پیش از شروع جستجو و بازیابی اطلاعات، متفاوت و میزان استفاده تحریف «درشتنمایی» نسبت به سایر تحریفها بیشتر بود. همچنین، در هنگام جستجو، میزان بهکارگیری تحریفهای شناختی کاربران متفاوت و میزان استفاده تحریف «درشتنمایی» نسبت به سایر تحریفها بیشتر بود. پس از جستجو و بازیابی اطلاعات نیز میزان بهکارگیری تحریفهای شناختی، کاربران پس از جستجو و بازیابی اطلاعات، متفاوت بود و میزان استفاده تحریف «تعمیم مبالغهآمیز» نسبت به سایر تحریفها بیشتر مشاهده شد است. حضور برخی از تحریفهای شناختی در مراحل مختلف بازیابی اطلاعات، ضرورت توجه طراحان نظامهای بازیابی اطلاعات به این حوزه را نشان میطلبد. وجود تحریفهای شناختی بیشتر در مرحله پیش از جستجو نیز نشان از آن میتواند داشته باشد که متخصصان اطلاعرسانی باید در کنار کاربران قرار بگیرند و مشاورههای اطلاعاتی لازم را به آنان ارائه دهند.
مقاله پژوهشی
نظامها و فناوریهای مدیریت دانش
جواد مقتدر کارگران
چکیده
در عصر تحول دیجیتال، مدیریت دانش بهعنوان یک منبع کلیدی سازمانی نقشی اساسی در ارتقای تصمیمگیری، چابکی سازمانی و توسعه سرمایه فکری ایفا میکند. هدف این پژوهش طراحی چارچوبی بومی برای بهکارگیری هوش مصنوعی مولد در مدیریت دانش سازمانهای دولتی ایران است. این پژوهش از نوع کاربردی–توسعهای بوده و با رویکرد کیفی و استفاده از روش ...
بیشتر
در عصر تحول دیجیتال، مدیریت دانش بهعنوان یک منبع کلیدی سازمانی نقشی اساسی در ارتقای تصمیمگیری، چابکی سازمانی و توسعه سرمایه فکری ایفا میکند. هدف این پژوهش طراحی چارچوبی بومی برای بهکارگیری هوش مصنوعی مولد در مدیریت دانش سازمانهای دولتی ایران است. این پژوهش از نوع کاربردی–توسعهای بوده و با رویکرد کیفی و استفاده از روش نظریهپردازی دادهبنیاد انجام شده است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختیافته با ۱۵ نفر از خبرگان حوزههای مدیریت دانش، فناوری اطلاعات و تحول دیجیتال در دستگاههای دولتی گردآوری و با نرمافزار مکسکیودا در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. یافتهها به شناسایی پنج مقوله اصلی شامل زیرساختهای فناورانه، مدیریت کیفیت دانش مولد، فرهنگسازمانی یادگیرنده، حاکمیت داده و اخلاق هوش مصنوعی، و نظام بازخورد و بهبود مستمر منجر شد که درمجموع چارچوب مفهومی پیشنهادی برای استقرار مدیریت دانش مبتنی بر هوش مصنوعی مولد در سازمانهای دولتی را شکل میدهند. این چارچوب میتواند به سیاستگذاران و مدیران بخش دولتی در بازطراحی نظامهای مدیریت دانش با بهرهگیری از قابلیتهای هوش مصنوعی مولد کمک کرده و به بهبود کیفیت تصمیمگیری، افزایش چابکی سازمانی و ارتقای شفافیت منجر شود.
مقاله پژوهشی
مدیریت اطلاعات و دانش
محبوبه قربانی
چکیده
با توجه به تحولات سریع فناوری و افزایش انتظارات کاربران، سازماندهی اطلاعات به یکی از چالشبرانگیزترین حوزههای کتابداری تبدیل شده است. این پژوهش با هدف تحلیل بهروشها و تجربیات موفق جهانی در زمینه سازماندهی اطلاعات انجامشده تا بتواند راهکارهایی کاربردی برای ارتقاء فهرستنویسی در کتابخانههای ایران ارائه دهد. ...
بیشتر
با توجه به تحولات سریع فناوری و افزایش انتظارات کاربران، سازماندهی اطلاعات به یکی از چالشبرانگیزترین حوزههای کتابداری تبدیل شده است. این پژوهش با هدف تحلیل بهروشها و تجربیات موفق جهانی در زمینه سازماندهی اطلاعات انجامشده تا بتواند راهکارهایی کاربردی برای ارتقاء فهرستنویسی در کتابخانههای ایران ارائه دهد. پژوهش حاضر از نوع کاربردی با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. دادهها از طریق مطالعه اسنادی و تحلیل محتوای گزارشها و پروژههای اجرایی کتابخانهها و نهادهای پیشروی بینالمللی در حوزه سازماندهی اطلاعات گردآوری و تحلیل شد. یافتهها نشاندهنده پنج دسته کلیدی از اقدامات نوین در حوزه سازماندهی اطلاعات هستند: توسعه استانداردهای فرادادهای، ایجاد خدمات دادهباز، پیادهسازی دادههای پیوندی، بهرهگیری از فناوریهای هوشمند، و مشارکت کاربران در تولید فراداده. مضمون فراگیر شناساییشده «تحول در سازماندهی و دسترسپذیری اطلاعات در محیط دیجیتال» است که بیانگر حرکت بهسوی سیستمهای هوشمند، خودکار و کاربرمحور است. نتایج این مطالعه میتواند به کتابخانههای ایرانی در گذار از الگوهای سنتی، بهکارگیری فناوریهای نوین و ارتقاء کیفیت خدمات فهرستنویسی کمک کند. راهکارهایی چون جایگزینی نرمافزارهای سنتی با سامانههای مبتنی بر RDF، طراحی سیستمهای هوشمند فهرستنویسی با بهرهگیری از یادگیری ماشین، ایجاد API باز، پلتفرمهای جمعسپاری، سامانه واسپاری ناشرین، و اجرای پروژه ملی «ویکیکتابخانه» مطرح شدهاند. همچنین توسعه گراف دانش ملی، نشانهگذاری ساختیافته، و بومیسازی ISBD نیز برای افزایش تعاملپذیری، دقت و استانداردسازی دادههای کتابشناختی پیشنهاد شده است.
مقاله پژوهشی
وب معنایی و هستاننگاری (آنتولوژی)
راضیه فرشید؛ سعید اسدی؛ داود حاصلی؛ آزاده فخرزاده
چکیده
با توجه به افزایش تصاویر دیجیتالی و دسترسی آسان به دوربینهای دیجیتال، پردازش و بازیابی تصویر به یکی از مهمترین زمینههای تحقیقاتی تبدیل شده است. ازاینرو هدف این مقاله بررسی روند تحقیقاتی در بازیابی تصاویر با استفاده از هستیشناسی است. جامعه آماری این پژوهش تمامی پژوهشهایی است که تا پایان سال 2024 در پایگاه اسکوپوس ...
بیشتر
با توجه به افزایش تصاویر دیجیتالی و دسترسی آسان به دوربینهای دیجیتال، پردازش و بازیابی تصویر به یکی از مهمترین زمینههای تحقیقاتی تبدیل شده است. ازاینرو هدف این مقاله بررسی روند تحقیقاتی در بازیابی تصاویر با استفاده از هستیشناسی است. جامعه آماری این پژوهش تمامی پژوهشهایی است که تا پایان سال 2024 در پایگاه اسکوپوس نمایه شده است که تعداد آنها 716 اثر است. برای تحلیل دادهها از نرمافزار اکسل، گفی، بیب اکسل، اس پی اس اس و برای ترسیم نمودار از نرمافزار ووس ویور، اکسل و اس پی اس اس استفاده شد. نتایج نشان داد کلیدواژه بازیابی تصاویر با فراوانی 572 در جایگاه اول قرار دارد. تحلیل همواژگانی به تشکیل شش خوشه منجر شد. زیرساختها و فناوریهای بنیادین بازیابی تصویر، تکنیکهای معنایی و تحلیل محتوای تصویر، یادگیری ماشین و کاربردهای هوشمند در بازیابی تصویر، وب معنایی و جستجوی مبتنی بر هستیشناسی، جنبههای مدیریتی و انسانی در بازیابی اطلاعات، بهبود کیفیت و پردازش پرسوجو در بازیابی تصویر. در میان مفاهیم موجود، برخی از آنها بیشترین تعداد استناد را دریافت کردهاند: مانند بازیابی تصویر، یادگیری ماشین، بینایی کامپیوتر، یادگیری عمیق، سیستمهای پایگاه داده، کتابخانههای دیجیتال، اینترنت، ورد نت، هوش مصنوعی، بازیابی اطلاعات. نمودار سلسله مراتبی چهار خوشه موضوعی بازیابی تصویر مبتنی بر معناشناسی، بازیابی هوشمند تصاویر با الگوریتم یادگیری، بازیابی معنایی تصاویر به کمک حاشیهنویسی، بازیابی هوشمند تصاویر تشکیل شد. نقشههای علمی روش مناسبی برای نمایش رشد روزافزون فعالیتهای علمی و سازماندهی ساختار فکری و علمی تشکیلدهندهی یک قلمروی موضوعی است
مقاله پژوهشی
مدیریت اطلاعات و دانش
حسین توکلی؛ گلنسا گلینی مقدم؛ رضا ملکی
چکیده
این پژوهش با هدف امکانسنجی استقرار مدیریت دانش در سازمان تبلیغات اسلامی، بر اساس چارچوب سازمان بهرهوری آسیایی انجام گرفت. روش تحقیق، کاربردی و از نوع توصیفی ـ پیمایشی بود که در آن اطلاعات نظری از طریق مطالعات کتابخانهای و دادههای اجرایی با استفاده از پرسشنامه استاندارد آمادگی استقرار مدیریت دانش سازمان بهرهوری آسیایی (تهیهشده ...
بیشتر
این پژوهش با هدف امکانسنجی استقرار مدیریت دانش در سازمان تبلیغات اسلامی، بر اساس چارچوب سازمان بهرهوری آسیایی انجام گرفت. روش تحقیق، کاربردی و از نوع توصیفی ـ پیمایشی بود که در آن اطلاعات نظری از طریق مطالعات کتابخانهای و دادههای اجرایی با استفاده از پرسشنامه استاندارد آمادگی استقرار مدیریت دانش سازمان بهرهوری آسیایی (تهیهشده توسط این سازمان و دارای روایی و پایایی تأییدشده) گردآوری گردید. جامعه آماری شامل کارشناسان و متخصصان سازمان تبلیغات اسلامی بود که با بهرهگیری از جدول مورگان، نمونهای ۱۳۱ نفره انتخاب شد. نتایج نشان دادند که میزان آمادگی سازمان در هر هفت شاخص مدل در سطح آغاز قرار دارد: شاخص رهبری ۱۵٫۵۱، فرایند ۱۵٫۵۱، افراد ۱۴٫۵۴، فناوری ۱۷٫۵۷، فرایندهای دانشی ۱۵٫۲۷، یادگیری و نوآوری ۱۴٫۷۵ و نتایج مدیریت دانش ۱۴٫۳۴؛ بیشترین آمادگی مربوط به بعد فناوری بوده که اجرای آن آسانتر خواهد بود. مجموع امتیازات ۱۰۷٫۴۹ به دست آمد که بیانگر قرار داشتن کل سازمان در سطح ابتدایی از منظر آمادگی برای استقرار مدیریت دانش است. این یافتهها نشان دادند که با وجود آغازین بودن سطح آمادگی، سازمان تبلیغات اسلامی ظرفیت حرکت بهسوی پیادهسازی مدیریت دانش را دارد و تمرکز بر ارتقای ابعاد ضعیفتر میتواند به تسریع این فرایند کمک کند
مقاله پژوهشی
ستاره پاریان؛ محمد حسن زاده؛ عاطفه شریف
چکیده
هدف این پژوهش ارائه مدل مزیت رقابتی مبتنی بر مدیریت دانش در موسسه نوین دانشپژوهان است. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با روش کمی انجام شد. جمعآوری اطلاعات با استفاده از روشهای اسنادی و پیمایشی انجام گرفت. جامعه آماری این تحقیق را 30 نفر از کارمندان موسسه نوین دانشپژوهان تشکیل داده است. سؤالات پرسشنامه پژوهش حاضر طبق مقیاس پنجگزینهای ...
بیشتر
هدف این پژوهش ارائه مدل مزیت رقابتی مبتنی بر مدیریت دانش در موسسه نوین دانشپژوهان است. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با روش کمی انجام شد. جمعآوری اطلاعات با استفاده از روشهای اسنادی و پیمایشی انجام گرفت. جامعه آماری این تحقیق را 30 نفر از کارمندان موسسه نوین دانشپژوهان تشکیل داده است. سؤالات پرسشنامه پژوهش حاضر طبق مقیاس پنجگزینهای لیکرت و با بهرهگیری از پرسشنامه استاندارد مدیریت دانش شرون لاوسون (2003) تدوین شد که روایی و پایایی آن بررسی و مورد تأیید قرار گرفت. برای تجزیهوتحلیل دادهها و ارائه مدل مناسب از روشهای آماری- توصیفی میانگین، انحراف معیار، همبستگی پیرسون و آزمون ناپارامتریک اسمیرنف کولموگروف و نرمافزارهای موردنیاز استفاده شد. با توجه به نتایج بهدستآمده مشخص شد که سطح معناداری مزیت رقابتی با مؤلفههای مدیریت دانش، نشاندهنده ارتباط معنادار میان آنها است. طبق یافتههای معادلات ساختاری نیز مشخص شد که تمامی مؤلفههای مدیریت دانش با مزیت رقابتی دارای ارتباط معنادار بودند. علاوه بر آن طبق شاخصهای بررسیشده، مدل بهدستآمده دارای برازش مناسبی است. با توجه به نتایج بیانشده مدیریت دانش و مؤلفههای آن، بهعنوان اجزا و عناصر مهم بقای سازمان و حفظ موقعیت رقابتی آن موردتوجه قرار گرفتهاند.
مقاله پژوهشی
مدیریت دانش
عباس قائدامینی هارونی؛ مهرداد صادقی؛ زهرا صادقی ده چشمه؛ غلام رضا مالکی فارسانی
چکیده
هدف این پژوهش بررسی تأثیر رهبری تحولگرا بر گشودگی برای تغییر از طریق نوآوری و یادگیری سازمانی بود. پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر نحوه گردآوری اطلاعات توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه اعضای هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان به تعداد 380 نفر تشکیل دادند که از طریق فرمول نمونهگیری کوکران تعداد ...
بیشتر
هدف این پژوهش بررسی تأثیر رهبری تحولگرا بر گشودگی برای تغییر از طریق نوآوری و یادگیری سازمانی بود. پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر نحوه گردآوری اطلاعات توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه اعضای هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان به تعداد 380 نفر تشکیل دادند که از طریق فرمول نمونهگیری کوکران تعداد 180 نفر بهعنوان نمونه از طریق روش نمونهگیری طبقه متناسب با حجم انتخاب شدند ابزار پژوهش پرسشنامه رهبری تحولگرا باس و آولیو (2000) و پرسشنامه گشودگی برای تغییر میلر و همکاران (2009) و پرسشنامه نوآوری سازمانی اسماعیل و همکاران (2002) و پرسشنامه یادگیری سازمانی فام و اسوایرسزک (2006) بودند. تجزیهوتحلیل دادهها در سطح استنباطی مشتمل بر مدلسازی معادلات ساختاری انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که رهبری تحولگرا از طریق یادگیری سازمانی بر گشودگی برای تغییر تأثیر مثبت و معناداری دارد که ضریب این تأثیر 45/0 است و از طریق نوآوری سازمانی بر گشودگی برای تغییر تأثیر مثبت و معناداری دارد که ضریب این تأثیر 44/0 است و همچنین رهبری تحولگرا بر گشودگی برای تغییر تأثیر مثبت و معناداری دارد که ضریب این تأثیر 66/0 است.
مقاله پژوهشی
مدیریت دانش
رضا ملکی؛ مهدی علیپور حافظی؛ سحر یاقوتی پیله رود
چکیده
فرهنگ دانش مهمترین پیشران اجرای مدیریت دانش در سازمان است. عواملی متعددی بر این فرهنگ تأثیرگذار هستند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش در سازمانها انجام شده است. روش: پژوهش حاضر کاربردی است و با رویکرد کیفی اجرا شده است. برای شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش، از روش فرا ...
بیشتر
فرهنگ دانش مهمترین پیشران اجرای مدیریت دانش در سازمان است. عواملی متعددی بر این فرهنگ تأثیرگذار هستند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش در سازمانها انجام شده است. روش: پژوهش حاضر کاربردی است و با رویکرد کیفی اجرا شده است. برای شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش، از روش فرا ترکیب و رویکرد هفت مرحلهای بارسو و ساندلوسکی استفاده شده است. پس از تعیین پرسشها، پایگاههای اطلاعات علمی فارسی و انگلیسی بـا استفاده از واژگان و اصطلاحات کلیدی جستوجو و پژوهشهای این حوزه شناسایی و استخراج شدند. در مرحله دوم بر اساس ارتباط عنوان پژوهش با واژگان کلیدی و در مرحله سوم با مطالعه چکیده، 95 پژوهش شامل 82 مقاله (23 انگلیسی و 59 فارسی) و 13 پایاننامه انتخاب شدند. پس از مطالعه محتوای این پژوهشها، درنهایت 24 پژوهش شامل 16 مقاله (4 انگلیسی و 12 فارسی) و 8 پایاننامه کاملاً مرتبط با موضوع پژوهش استخراج شد و طی مراحل بعدی فراترکیب، عوامل مؤثر بر فرهنگ دانش در سازمان شناسایی شدند. در گام بعد، این عوامل برحسب شاخصهای فراوانی، روزآمدی و ارتباط با فرهنگ دانش، امتیازدهی و اولویتبندی شدند. یافتهها: بر اساس یافتهها 47 عامل تأثیرگذار بر فرهنگ دانش شناسایی شدهاند، از میان این عوامل، 11 عامل به ترتیب امتیاز بهعنوان عوامل مؤثرتر بر فرهنگ دانش شناسایی و اولویتبندی شدند. این عوامل به ترتیب اولویت شامل: پاداش؛ حمایتگری؛ اعتماد؛ آموزش، یادگیری و توانمندسازی؛ خلاقیت و نوآوری؛ ارتباطات؛ رقابتپذیری؛ ثبات؛ جهتگیری عملکرد؛ رهبری و فناوری اطلاعات و ارتباطات است. نتیجهگیری: شناسایی و اولویتبندی 11 عامل که بیشترین تأثیر را بر فرهنگ دانش سازمانها دارند، به سازمانها در بررسی و شناخت وضعیت فرهنگ دانش خود و ارتقای آن کمک مؤثری میکند.
مقاله پژوهشی
ارزیابی نظامهای بازیابی اطلاعات و دانش
محمدابراهیم سمیع؛ فرنوش براتی
چکیده
هدف از پژوهش حاضر مطالعه تأثیر مدیریت دانش بر عملکرد تجاریسازی فناوری با تأکید بر نقش میانجی نوآوری سازمانی در شرکت سپاهان باتری است. پژوهش حاضر، پژوهشی پیمایشی است که در آن از ابزار پرسشنامه استاندارد برای گردآوری دادهها استفاده شده است. جامعه آماری این مقاله مربوط به واحد تجاریسازی شرکت سپاهان باتری با حدود 100 نفر نیروی ...
بیشتر
هدف از پژوهش حاضر مطالعه تأثیر مدیریت دانش بر عملکرد تجاریسازی فناوری با تأکید بر نقش میانجی نوآوری سازمانی در شرکت سپاهان باتری است. پژوهش حاضر، پژوهشی پیمایشی است که در آن از ابزار پرسشنامه استاندارد برای گردآوری دادهها استفاده شده است. جامعه آماری این مقاله مربوط به واحد تجاریسازی شرکت سپاهان باتری با حدود 100 نفر نیروی انسانی است. با توزیع پرسشنامه در میان 80 نفر از ایشان، تعداد 70 پرسشنامه برای تحلیل عودت داده شد که مبنای تحلیل آماری قرار گرفته است. پرسشنامه شامل 32 سؤال اصلی به تعداد شاخصهای تبیینکننده سازههای پژوهش است. همچنین برای بررسی روایی (روایی همگرا و واگرا) از تکنیک معادلات ساختاری، به روش حداقل مربعات جزئی و برای بررسی پایایی پرسشنامه از سه معیار ضرایب بارهای عاملی، آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده شده است. بررسی نتایج پژوهش با استفاده از تکنیک مدلسازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی نشان داد که مدیریت دانش بر نوآوری سازمانی تأثیر معناداری با مقدار 508/. دارد. همچنین مدیریت دانش بر عملکرد تجاریسازی فناوری تأثیر معناداری با مقدار 345/. دارد و میانجیگری نوآوری سازمانی در رابطه مدیریت دانش بر عملکرد تجاریسازی فناوری تأثیر معناداری با مقدار 373/. دارد. بقای شرکت سپاهان باتری و ایجاد مزیت رقابتی پایدار برای این شرکت، درگرو ارتقای پیوسته دانش سازمانی و مدیریت آن، فراهم کردن بستری جهت خلق و بهکارگیری نوآوریهای سازمانی و درنتیجه، بهبود عملکرد تجاریسازی فناوری است
