مقاله پژوهشی
ارزیابی نظامهای بازیابی اطلاعات و دانش
مهسا دوبهری زاده؛ محمد رضا فرهاد پور
چکیده
هدف پژوهش حاضر، مطالعه تأثیر ابعاد سازمانی شامل فرهنگ اطلاعاتی، مالکیت سازمانی اطلاعات و استقلال شغلی؛ ابعاد فردی شامل گرایش به اشتراک اطلاعات و راحتی با رایانه و بُعد اطلاعاتی ویژگیهای اطلاعات مبتنی بر رایانه بر استفاده از سیستم اطلاعاتی بهداشتی بیمارستان امیرالمؤمنین اهواز بود. پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازلحاظ ماهیت توصیفی- ...
بیشتر
هدف پژوهش حاضر، مطالعه تأثیر ابعاد سازمانی شامل فرهنگ اطلاعاتی، مالکیت سازمانی اطلاعات و استقلال شغلی؛ ابعاد فردی شامل گرایش به اشتراک اطلاعات و راحتی با رایانه و بُعد اطلاعاتی ویژگیهای اطلاعات مبتنی بر رایانه بر استفاده از سیستم اطلاعاتی بهداشتی بیمارستان امیرالمؤمنین اهواز بود. پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازلحاظ ماهیت توصیفی- علّی بود. جامعه پژوهش تمامی کاربران سیستمهای اطلاعاتی بیمارستان به تعداد 250 نفر بودند که 151 نفر بهصورت تصادفی ساده انتخاب گردیدند. دادهها از طریق پرسشنامه محققساخته مبتنی بر ابزار پژوهشهای پیشین گردآوری شد. روایی ابزار بهصورت محتوایی و سپس تحلیل عامل تأییدی و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ (85/0=α) تائید شد. دادهها با نرمافزارهای اسپیاساس و ایموس تجزیهوتحلیل شد. یافتهها نشان داد که فرهنگ اطلاعاتی (20/0=β و 440/2=t-value)، مالکیت سازمانی اطلاعات (18/0=β و 165/2 =t-value)، گرایش به اشتراک اطلاعات (22/0=β و 708/2 =t-value)، استقلال شغلی (17/0=β و 119/2 =t-value)، راحتی با رایانه (24/0=β و 929/2=t-value) و ویژگیهای اطلاعات مبتنی بر رایانه (17/0 =β و 055/2=t-value) بر استفاده از سیستم اطلاعاتی بیمارستان امیرالمؤمنین اهواز تأثیر دارد. نتیجه اینکه استفاده از سیستمهای اطلاعاتی بیمارستانی یک مسئله پیچیده چندبعدی است و ویژگیهای مختلف فردی، فرهنگی، سازمانی و فناورانه در آن تأثیر دارند.
مقاله پژوهشی
مدیریت دانش
امیرعباس محبیان؛ منصور اسماعیل پور؛ بهروز بیات؛ مهرداد محمدزاده علمداری؛ علیرضا اسفندیاری مقدم
چکیده
دانش تولیدشده در سازمانها در حال افزایش است و آنها را وادار به استفاده از راهبردهای جدید برای ذخیرهسازی دانش میکند. بلاکچین یک فناوری غیرمتمرکز جدید است که بهطور بالقوه می-تواند مدیریت دانش را بهبود بخشد. با عنایت به اینکه جهاددانشگاهی با قریب به 7200 نفر کارکنان هیئتعلمی و غیر هیئتعلمی یک سازمان دانشی است و با توجه ...
بیشتر
دانش تولیدشده در سازمانها در حال افزایش است و آنها را وادار به استفاده از راهبردهای جدید برای ذخیرهسازی دانش میکند. بلاکچین یک فناوری غیرمتمرکز جدید است که بهطور بالقوه می-تواند مدیریت دانش را بهبود بخشد. با عنایت به اینکه جهاددانشگاهی با قریب به 7200 نفر کارکنان هیئتعلمی و غیر هیئتعلمی یک سازمان دانشی است و با توجه به ماهیت آن شاید بیش از سازمانهای دیگر حفظ و نگهداری دانش در آن اهمیت داشته باشد به همین منظور طرحی پیشنهادی به مدیران ارشد این نهاد ارائه گردید تا با استفاده از بهروزترین فناوریها این مهم را پیادهسازی نمایند. بههمینجهت هدف از این پژوهش ارزیابی وضعیت جهاددانشگاهی برای استقرار مدیریت دانش و سپس ارائه طرحی پیشنهادی جهت پیادهسازی آن با استفاده از فناوری بلاکچین است. در مطالعه حاضر، با استفاده از جدول مورگان 367 نفر بهعنوان جامعه نمونه که ترکیبی از مدیران و کارشناسان هیئتعلمی و غیر هیئتعلمی انتخاب و با مدل توصیفی به بررسی وضعیت جهاددانشگاهی درزمینۀ فرهنگسازمانی، فناوری اطلاعات، ساختار سازمانی و منابع انسانی میپردازد تا الگویی مناسب برای مدیریت دانش ایجاد کند. برای تجزیهوتحلیل دادهها از آمار توصیفی و استنباطی استفاده شده است. با عنایت به نتایج آزمون t با درجه آزادی 319 و فاصله اطمینان 05/0 و میانگین نظری 5/3 یافتههای پژوهش حاکی از آن است که وضعیت منابع انسانی مناسب و وضعیت ساختار و فرهنگسازمانی و فناوری اطلاعات متوسط برای کاربرد مدیریت دانش است. درنهایت بر اساس نتایج پژوهش، طرحی پیشنهادی جهت پیادهسازی مدیریت دانش با استفاده از فناوری بلاکچین ارائه شد.
مقاله پژوهشی
مدیریت دانش
صالح طالبی کلیشمی؛ قدرت الله محمدی؛ محمد رزاقی
چکیده
هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر فرهنگ بیننسلی سازمان بر نوآوری با نقش واسطهای تسهیم دانش در بین کارکنان دانشگاه شیراز بود. روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی کارکنان دانشگاه شیراز به تعداد 700 نفر بود که با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی ساده، 248 نفر انتخاب شدند. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه فرهنگ ...
بیشتر
هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر فرهنگ بیننسلی سازمان بر نوآوری با نقش واسطهای تسهیم دانش در بین کارکنان دانشگاه شیراز بود. روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی کارکنان دانشگاه شیراز به تعداد 700 نفر بود که با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی ساده، 248 نفر انتخاب شدند. ابزارهای این پژوهش شامل پرسشنامه فرهنگ بیننسلی کینگ و برانت (2017)، تسهیم دانش ون دن هوف و دی رایدر (2004) و رفتار نوآورانه هولمن و همکاران (2012) بود. روایی محتوایی پرسشنامهها مورد تائید صاحبنظران قرار گرفت و پایایی پرسشنامهها با روش آلفای کرونباخ به ترتیب 91/0، 81/0 و 84/0 برآورد شد. تجزیهوتحلیل دادهها در دو سطح توصیفی و استنباطی مشتمل بر ضریب همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری انجام گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که وجود فرهنگ سازنده بیننسلی، تأثیر مثبت و معناداری بر رشد رفتار تسهیم دانش دارد. بهعلاوه، رفتار تسهیم دانش نیز تأثیر مثبت و معناداری بر رشد نوآوری کارکنان دارد. همچنین، فرهنگ بین نسلی در دانشگاه تأثیر مثبت اما غیرمعنادار بر نوآوری کارکنان دارد؛ بنابراین، فرهنگ بیننسلی در دانشگاه بهواسطه رفتار تسهیم دانش، میتواند نوآوری کارکنان را تحت تأثیر قرار دهد.
مقاله پژوهشی
مدیریت دانش
رضا کریمی؛ راحیل کریمیان
چکیده
هدف پژوهش حاضر ارائه چارچوب برای شناسایی تحلیل عوامل مؤثر بر موفقیتهای کسبوکارهای دانشبنیان با تمرکز بر فرایندهای مدیریت دانش است. پژوهش حاضر ازنظر روش کمی و به لحاظ هدف کاربردی است. در پژوهش حاضر از روش دلفی فازی و مارکوس برای تحلیل دادهها، استفاده شد. جامعه پژوهش حاضر متشکل از متخصصان درزمینة مدیریت دانش، اقتصاد و حوزه کسبوکار ...
بیشتر
هدف پژوهش حاضر ارائه چارچوب برای شناسایی تحلیل عوامل مؤثر بر موفقیتهای کسبوکارهای دانشبنیان با تمرکز بر فرایندهای مدیریت دانش است. پژوهش حاضر ازنظر روش کمی و به لحاظ هدف کاربردی است. در پژوهش حاضر از روش دلفی فازی و مارکوس برای تحلیل دادهها، استفاده شد. جامعه پژوهش حاضر متشکل از متخصصان درزمینة مدیریت دانش، اقتصاد و حوزه کسبوکار دانشبنیان است؛ و 13 نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده در این مطالعه، مصاحبه و پرسشنامه (پرسشنامه خبرهسنجی و پرسشنامه روش مارکوس) هستند. عوامل از طریق مرور پیشینه و مصاحبه با خبرگان مدیریت دانش، 43 عامل شناسایی شد که بعد از غربال دلفی فازی به 27 مؤلفه نهایی رسید؛ و غربال شاخصهای استخراجی با توزیع پرسشنامههای خبرهسنجی و برای غربال عوامل از روش دلفی فازی استفاده شد. نتایج نشان داد که هدفگذاری و برنامهریزی مشخص، نهتنها مسیر و جهتگیری کسبوکارها را تعیین بلکه به ایجاد تمرکز و انگیزه در گروهها مؤثر است و سیاستگذاری، حکمرانی تعریف ساختارها و فرایندهای لازم برای مدیریت دانش سبب بهبود ارتباطات داخلی و تعامل با ذینفعان میشود. علاوه بر این، فرهنگ سازمانی مثبت و حمایتی، زمینهساز اشتراک و تبادل دانش است و اعضای گروه در محیطی امن و خلاقانه به فعالیت میپردازند. فرهنگ نوآوری و خلاقیت نیز به تحریک ایدههای جدید و ایجاد فضای مناسب برای آزمونوخطا است و درنهایت، همافزایی بین این عوامل به ایجاد یک اکوسیستم دانشبنیان تبدیل میشود که در آن نوآوری، همکاری و یادگیری مداوم محور فعالیتها است.
مقاله پژوهشی
مدیریت اطلاعات و دانش
علیرضا کوشکی جهرمی؛ شبنم زرجو؛ زهرا غفوری
چکیده
با توجه به اهمیت پدیده پنهانسازی دانش در محیطهای دانشگاهی و مراکز آموزش عالی، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عارضۀ پنهانسازی دانش در میان استادان دانشگاه تهران صورت پذیرفته است. راهبرد پژوهش حاضر پیمایشی است که درصدد تبیین روابط و میزان تأثیر متغیرها است. جامعه آماری آن شامل اعضای هیئتعلمی دانشکده پردیس علوم دانشگاه تهران بود ...
بیشتر
با توجه به اهمیت پدیده پنهانسازی دانش در محیطهای دانشگاهی و مراکز آموزش عالی، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عارضۀ پنهانسازی دانش در میان استادان دانشگاه تهران صورت پذیرفته است. راهبرد پژوهش حاضر پیمایشی است که درصدد تبیین روابط و میزان تأثیر متغیرها است. جامعه آماری آن شامل اعضای هیئتعلمی دانشکده پردیس علوم دانشگاه تهران بود که تعداد آنان 151 نفر برآورد شده است و با استفاده از نرمافزار سمپل پاور حجم نمونه برابر با 130 نفر تخمین زده شد. دستاورد پژوهش حاضر حاکی از آن بود که طردگرایی سازمانی بر پنهانسازی دانش تأثیرگذار بوده است و 46 درصد واریانس متغیر پنهانسازی دانش توسط متغیر طردگرایی سازمانی تبیین شده است. تفکر ابزاری بر پنهانسازی دانش تأثیرگذار بوده است و 18 درصد واریانس متغیر پنهانسازی دانش توسط متغیر تفکر ابزاری تبیین شده است و در رابطه بین تفکر ابزاری و طردگرایی سازمانی بر پنهانسازی دانش رهبری فداکارانه نقش واسطهای جزئی دارد. تأثیر طردگرایی سازمانی و تفکر ابزاری بهعنوان متغیرهای مستقل و پنهانسازی دانش بهعنوان متغیر وابسته و رهبری فداکارانه که متغیری با بار معنایی مثبت است بهعنوان متغیر واسطهای برای نخستین بار است که در داخل و خارج از کشور مورد واکاوی قرار گرفت که نشان از نوآوری و اصالت پژوهش است که میتواند به کاهش خلأ پژوهشی و نظری در امر پنهانسازی دانش یاری رساند. با توجه به یافتههای پژوهش میتوان دریافت عارضه پنهانسازی دانش در میان استادان دانشگاه از دو عامل طردگرایی و تفکر ابزاری متأثر است و عدم توجه به رشد این دو مؤلفه میتواند در درازمدت چرخه بهبود و اشتراک دانش را به خطر اندازد. ازاینرو توجه به مؤلفه رهبری فداکارانه و کمک به بهبود آن میتواند در تفکر ابزاری و طردگرایی نقش بااهمیتی ایفا کند.
مقاله پژوهشی
مدیریت اطلاعات و دانش
رحیم شهبازی؛ فاطمه بهشت دوست
چکیده
پژوهش حاضر با هدف مدلیابی معادلات ساختاری رابطه هوشهیجانی، مهارتهای ارتباطی، سواد رسانههای اجتماعی و تسهیم دانش در بین کتابداران کتابخانههای عمومی استان آذربایجان شرقی انجام گرفته است. این پژوهش بر اساس ماهیت و ویژگی کلی، یک پژوهش کمی؛ بر اساس هدف، کاربردی و بر اساس روش پژوهش و جمعآوری دادهها، توصیفی از نوع همبستگی مبتنی ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف مدلیابی معادلات ساختاری رابطه هوشهیجانی، مهارتهای ارتباطی، سواد رسانههای اجتماعی و تسهیم دانش در بین کتابداران کتابخانههای عمومی استان آذربایجان شرقی انجام گرفته است. این پژوهش بر اساس ماهیت و ویژگی کلی، یک پژوهش کمی؛ بر اساس هدف، کاربردی و بر اساس روش پژوهش و جمعآوری دادهها، توصیفی از نوع همبستگی مبتنی بر مدلیابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش کتابداران کتابخانههای عمومی استان آذربایجان شرقی در سال 1401 (تعداد 401 نفر) بودند. نمونه آماری پژوهش 310 نفر است که به روش تصادفی ساده انتخاب شده بودند. جهت جمعآوری دادهها پرسشنامه استاندارد هوش هیجانی شات (1998)، مهارتهای ارتباطی زادبود (1401)، رسانههای اجتماعی مجردی (1393) و تسهیم دانش آجزن (2006) استفاده شد. پایایی پرسشنامهها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تائید شد. دادههای جمعآوریشده با استفاده از روشهای آمار توصیفی و آمار استنباطی تجزیهوتحلیل گردید. یافتههای پژوهش میانگین هوشهیجانی، مهارتهای ارتباطی، سواد رسانههای اجتماعی و تسهیم دانش کتابداران کتابخانههای عمومی استان آذربایجان شرقی را به ترتیب 09/3، 21/3، 16/3 و 24/3 نشان دادند. همچنین نتایج آزمون مدلیابی معادلات ساختاری حاکی از برازش مدل مفهومی ارائه شده (78/0RMSEA=، 94CFI=، 98/0GFI=) و تائید رابطه بین هوش هیجانی و تسهیم دانش با نقش واسطهای مهارتهای ارتباطی و سواد رسانههای اجتماعی بود. پیشنهاد میشود در نظام آموزشی علم اطلاعات ایران و نیز توسط نهاد کتابخانههای عمومی کشور برنامهریزیهای لازم برای تقویت متغیرهای مذکور (بهخصوص هوشهیجانی) انجام پذیرد.
مقاله پژوهشی
نظامهای هوشمند بازیابی
مجید فرهیان؛ فرشاد پرهامنیا
چکیده
تفکر تأملی فرایند استفاده از ذهن برای جستجوی معنا و درک پدیدهها، تصمیمگیری و قضاوت در جهت حل مشکل است. رفتار اطلاعیابی نیز مجموعه فعالیتهایی است که یک فرد برای رفع نیاز اطلاعاتی خود انجام میدهد. یکی از مهمترین روشها برای بهینهسازی رفتار اطلاعیابی استفاده از تفکر سطوح بالا بالأخص تفکر تأملی است. این پژوهش با هدف پیشبینی ...
بیشتر
تفکر تأملی فرایند استفاده از ذهن برای جستجوی معنا و درک پدیدهها، تصمیمگیری و قضاوت در جهت حل مشکل است. رفتار اطلاعیابی نیز مجموعه فعالیتهایی است که یک فرد برای رفع نیاز اطلاعاتی خود انجام میدهد. یکی از مهمترین روشها برای بهینهسازی رفتار اطلاعیابی استفاده از تفکر سطوح بالا بالأخص تفکر تأملی است. این پژوهش با هدف پیشبینی رفتار اطلاعیابی بر اساس تفکر تأملی دانشجویان حوزه علوم پزشکی در درس زبان انگلیسی تخصصی بود. روش پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش شامل 377 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی و دانشکده علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه بودند. جهت گردآوری دادهها از دو پرسشنامه شامل تفکر تأملی و پرسشنامه محققساخته رفتار اطلاعیابی استفاده شد. دادهها با استفاده آزمون نشانه و رگرسیون چندگانه به کمک نرمافزار اسپیاساس نسخه 23 انجام شد. یافتهها نشان داد که میانگین کلی تفکر تأملی و رفتار اطلاعیابی پایینتر از میانگین نظری (3) بود. این وضعیت حاکی از آن داشت که دانشجویان در وضعیت نامناسبی از تفکر تأملی و رفتار اطلاعیابی قرار داشتند. در ضمن نتایج رگرسیون نشان داد که بین دو متغیر تفکر تأملی و رفتار اطلاعیابی رابطه معناداری وجود دارد و متغیرهای پیشبین تفکر تأملی توانستند واریانس رفتار اطلاعیابی را بهصورت معناداری پیشبینی کند. توجه به سطوح عالی تفکر در دانشجویان حوزه پزشکی از اهمیت زیادی برخوردار است. این اهمیت در درس زبان تخصصی با توجه به ضرورت فراگیری زبانهای خارجی دوچندان است. با توجه به یافتهها رفتار اطلاعیابی در درس زبان تخصصی در این دانشجویان در صورتی سودبخش میبود که از تفکر تأملی بهره میگرفتند. با این رویکرد، ضروری به نظر میرسد که برنامهریزان درسی و آموزشی به ارتقای تفکر نقادانه و نقش آن در رفتار اطلاعیابی دانشجویان در درس زبان تخصصی توجه ویژهای داشته باشند.
مقاله پژوهشی
فاطمه دکامینی؛ فریبا صلاحی؛ حسین نظری فرخی؛ ابراهیم نظری فرخی
چکیده
گسترش کسبوکارهای الکترونیک و نیاز به جلب رضایت مشتریان، درک مسائل اخلاقی مربوط به تجارت الکترونیک را دوچندان کرده است. هدف پژوهش حاضر، استخراج معیارهای اخلاقی در کسبوکارهای الکترونیک و اولویتبندی آنها با استفاده از یک رویکرد آمیخته بود. روش پژوهش، در مرحله اول، کیفی و از نوع تئوری دادهبنیاد و در ادامه نیز از روشهای ...
بیشتر
گسترش کسبوکارهای الکترونیک و نیاز به جلب رضایت مشتریان، درک مسائل اخلاقی مربوط به تجارت الکترونیک را دوچندان کرده است. هدف پژوهش حاضر، استخراج معیارهای اخلاقی در کسبوکارهای الکترونیک و اولویتبندی آنها با استفاده از یک رویکرد آمیخته بود. روش پژوهش، در مرحله اول، کیفی و از نوع تئوری دادهبنیاد و در ادامه نیز از روشهای مدلسازی معادلات ساختاری و تحلیل سلسله مراتبی استفاده گردید. در مرحله اول با 23 نفر از مدیران کسبوکارهای الکترونیک در سطح شهر تهران مصاحبه شد. همچنین پرسشنامهای بین 209 نفر از کارکنان شاغل در کسبوکارهای الکترونیک توزیع شد و درنهایت جهت اولویتبندی معیارها نیز، پرسشنامه مقایسات زوجی میان 15 نفر از همان 23 خبرۀ پیشین، توزیع گردید. 5 مؤلفۀ امنیت اطلاعات مشتریان، حفظ حریم خصوصی مشتریان، کسب اعتماد مشتری، انجام تعهدات و بهروزرسانی خدمات بهعنوان معیارهای اخلاقی مدیران کسبوکارهای الکترونیک استخراج گردید. تأثیر همۀ مؤلفهها بهجز مؤلفه انجام تعهدات بر رشد بانکداری الکترونیک تأیید شد. نهایتاً این نتیجه حاصل شد که رعایت معیارهای اخلاقی از جانب کسبوکارهای الکترونیک، تأثیر بالایی در پذیرش این کسبوکارها از جانب مشتریان و رشد کسبوکار آنها دارد.
مقاله پژوهشی
عزیز هدایتی خوشمهر؛ مریم صمدی؛ رحیم شهبازی؛ ابوالفضل قاسم زاده علیشاهی
چکیده
پژوهش حاضر، با هدف شناسایی رابطه بین سواد اطلاعاتی با اخلاق حرفهای، میزان تسهیم دانش و سرمایه اجتماعی کتابداران کتابخانههای عمومی استان آذربایجان شرقی انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی است. روش پژوهش توصیفی - همبستگی و بهطور مشخص مبتنی بر مدلیابی معادلات ساختاری بود، جامعه آماری شامل تمامی کارکنان کتابخانههای عمومی ...
بیشتر
پژوهش حاضر، با هدف شناسایی رابطه بین سواد اطلاعاتی با اخلاق حرفهای، میزان تسهیم دانش و سرمایه اجتماعی کتابداران کتابخانههای عمومی استان آذربایجان شرقی انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی است. روش پژوهش توصیفی - همبستگی و بهطور مشخص مبتنی بر مدلیابی معادلات ساختاری بود، جامعه آماری شامل تمامی کارکنان کتابخانههای عمومی استان آذربایجان شرقی به تعداد 370 نفر در سال 1397 بودند که 250 نفر از آنان به روش نمونهگیری تصادفی ساده، انتخاب شدند. برای جمعآوری اطلاعات در این پژوهش از 4 پرسشنامه استاندارد استفاده شد. یافتههای پژوهش نشان داد که سواد اطلاعاتی، اخلاق حرفهای و تسهیم دانش در کتابداران در حد بالا و سرمایه اجتماعی در حد متوسط است. همچنین بین سواد اطلاعاتی با اخلاق حرفهای، تسهیم دانش و سرمایه اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و این بدان معنی است که سواد اطلاعاتی بر اخلاق حرفهای، تسهیم دانش و سرمایه اجتماعی اثر مستقیم دارد. تقویت سطح سواد اطلاعاتی موجب ارتقای سطح اخلاق حرفهای، تسهیم دانش و سرمایه اجتماعی کتابداران کتابخانههای عمومی میشود؛ بنابراین مدیران کتابخانههای عمومی باید برای تقویت میزان اخلاق حرفهای، تسهیم دانش و سرمایه اجتماعی کتابداران سعی در افزایش سواد اطلاعاتی آنان داشته باشند.
